Ultimate magazine theme for WordPress.

2016 yil yil davomida olib borilgan ishlari to‘g‘risida hisobot

 

Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi analitik nazorat kilish inspeksiyasi tomonidan olib borilgan taxlillarga kura viloyatdagi ekologik axvol quyidagicha bo‘ldi:

Viloyatda Nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Respublika Kengashi tomonidan tasdiqlangan ish rejaga asosan qo‘mita tomonidan 2016 yildavomida 65 (2015 yil davomida 22) ta korxona, tashkilot va xususiy korxonalarda nazorat ishlari olib borilishi rejalashtirilgan bo‘lib, haqiqatda tekshirilgan obyektlar soni 65 tani tashkil etadi. (2015yil davomida 22 ta). Shundan 0 (3) tasi qisqa muddatli.

O‘tkazilgan tekshirishlarda 100% samaradorlikka erishildi. (5-shakl ilova qilinadi).

2016 yil davomida yakka tartibdagi tadbirkorlar faoliyatida tekshirishlar o‘tkazilmadi.

2016 yil davomida 53 (19) marotaba berilgan talabnomalarni bajarilishi yuzasidan nazorat tartibida tekshirishlar o‘tkazildi.

Tekshirishlar natijasida aniqlangan kamchiliklar yuzasidan berilgantalabnomalar 1073 ta (2015 yil davomida 1055) bo‘lib, shulardan1030 tasi (2015 yil davomida 757) bajarildi, 43 tasining (2015 yil davomida 298) bajarilishmuddati to‘lmagan.

Jami 2016 yil davomida olib borilgan rejali hamda reyd tekshirishlari natijasida jami 1026 ta (875 ta) shaxsga nisbatan 189005.8 ming so‘m (2015 yil davomida 173005,243 ming so‘m) jarima belgilanib, 172917.0 ming so‘m (178218,964 ming so‘m) ya’ni, 91.0 % ga undirib olindi.

Navoiy viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining 2016 yil davomida byudjet tashkilotlarni tekshirish reja-jadvaliga asosan 317 ta tashkilotda tekshirish rejalashtirilgan bo‘lib, haqiqatda 317 ta byudjet tashkilotlarda tekshirish o‘tkazildi.

Viloyatda o‘tkazilgan reydlar bo‘yicha 2016 yil davomida 578 (2015 yil davomida 507) ta qonunbuzar shaxsga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi “Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi kodeksi”ning tegishli moddalariga asosan jami 70047.7 (60798,287) ming so‘m miqdorida jarima belgilandi va 68951.6 (62317,104) ming so‘m undirib olindi. Tabiatiga yetkazgan zarari uchun 194 (178) nafar fuqaroga 103171.6 (70403,108) ming so‘m miqdoridatovon puli talab qilindi va 86260.4 (57750,252) ming so‘mi undirildi.

Nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Respublika kengashning 2009 yil 6 martdagi 1-sonli majlis bayonining 11-bandiga asosan 2016 yil davomida 78 marotaba seminarlar o‘tkazilgan, 239 marta ommaviy axborot vositalarida chiqishlar qilingan, 12 marta hokimliklarda o‘tkazilgan “Ochiq eshiklar kuni”da qatnashildi, “Ishonch telefonlar”ga fuqarolar tomonidan 16 marta murojaatlar qilingan va murojaatlariga javob qaytarilgan.

Kengashning 2005 yil 15-oktyabrdagi 4-sonli yig‘ilish bayonining 8-bandiga asosan, qo‘mita tomonidan “Korxonalarda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarni” tekshirish yo‘li bilan emas, balki ularni bartaraf etish uchun 2016 yildavomida tekshirish o‘tkazilgan 65 ta xo‘jalik yurituvchi subyektlarda 317 ta byudjet tashkilotlarda hamda 2700 ta korxona, tashkilot va fermer xo‘jaliklarida O‘zbekiston Respublikasi “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonuntalablari yuzasidan tushuntirish ishlari olib borildi.

Nazorat kiluvchi organlar faoliyatini muvofiklashtiruvchi Respublika Kengashining Kengaytirilgan yigilishining 2005 yil 28 dekabrdagi 6-sonli bayonnoma karorining 12-bandi va boshqa tezkor reyd holatlariga asosan 2016 yil davomida 578 (2015 yil davomida 517) marotabatabiatqonunchiligibuzilganligianiqlandi.

Sohalar bo‘yicha: 44 (26) tasi ovchilikqoidalari, 135 (212) tasibaliqchilikqoidalari, 234 (172)tasi o‘simlikdunyosidanfoydalanishqoidalari,6 (3) tasi ko‘p qavatli uylar tomlarda bitum yoqilishi bo‘yichadir.

Viloyat tabiatiga yetkazgan zarari uchun 194 (132) nafar fuqaroga 103171686 (47416400) so‘m miqdoridatovon pulisolingan, jumladan ovchilik qoidalari bo‘yicha 13 (3) nafar fuqaroga 14287326 (2498240) so‘m miqdorida, baliqchilik zahirasi bo‘yicha 4 (13) nafar fuqaroga 8179072 (2990055) so‘m miqdorida, o‘simlik dunyosini asrash bo‘yicha96 (116) nafar fuqaroga 80705288 (41928105) so‘m miqdorida,

Aniqlangan qonunbuzarliklarga jami 70047,7 (65788,928) ming so‘m miqdorida jarima solingan, jumladan ovchilikbo‘yicha 6095216 (2904729) so‘m, baliqchilikzahirasi bo‘yicha va ko‘p qavatli uylarning tomlarida noqonuniy ravishda ochiq alanga oldirib bitum eritilishi bo‘yicha 820.510(17734,08) ming so‘m, daraxt bargi xazonlarini yoqilishi bo‘yicha holatlar aniqlanmadi.

2016 yil davomida 190 (332) ta sentitek to‘r olinib musodara qilindi va 42 (12) ta ov quroli qonunbuzarlardan olindi va jarima to‘langandan keyin egalariga qaytarildi.

Respublika Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi Hay’at yig‘ilishi qarorlarini bajarilishi bo‘yicha tegishli chora tadbirlar tuzilib, belgilangan muddatlarda qo‘mitaga qarorlarning bajarilishi bo‘yicha ma’lumotlar berilib borilmoqda.

2016 yildavomida Navoiy viloyatidagi 15 ta korxona va tashkilotlarida atrof muhitni muhofaza qilish bo‘yicha jami 287 ta tadbirlarning bajarilishi rejalashtirilgan. Jami tadbirlarning bajarilishiga 29 934 177 ming so‘m sarflanishi rejalashtirilgan bo‘lib, shundan:

  • suv resurslarini muhofaza qilish bo‘yicha – 75 ta;
  • atmosfera havosini muhofaza qilish bo‘yicha –84 ta;
  • yer resurslarini muhofaza qilish bo‘yicha – 49 ta;
  • sanoat va xo‘jalik chiqindilarni joylashtirish bo‘yicha – 74 ta;
  • o‘simlik dunyosini muhofaza qilish bo‘yicha – 5 ta.
  • suv resurslarini muhofaza qilish bo‘yicha – 68 ta;
  • atmosfera havosini muhofaza qilish bo‘yicha – 82 ta;
  • yer resurslarini muhofaza qilish bo‘yicha – 48 ta;
  • saonat va xo‘jalik chiqindilarni joylashtirish bo‘yicha – 74 ta.
  • o‘simlik dunyosini muhofaza qilish bo‘yicha – 5 ta.

Haqiqatda 2016 yildavomida jami 287 ta tadbirlarning bajarilishi rejalashtirilib, 29 099 056 ming so‘m sarflangan, shundan:

Tadbirlarning bajarilishi natijasida kuyidagi samaradorliklarga erishildi:

2016 yildavomidakorxonalar tomonidan suvdan oqilona foydalanishni yo‘lga qo‘yish maqsadida ishlab chiqilgan tadbirlarni amalda bajarilishi bo‘yicha;

Zarafshon shahar Markaziy kon boshqarmasi tomonidan GMZ-2 zavodiga 1950 ming m3, “Potok mahsulot” yordamchi xo‘jalikka 2601,75ming m3, SKVZga 1500 ming m3 tozalangan oqava suvlar qayta ishlatishga yo‘naltirilgan.

Uchquduq shahar hududidagi oqova suv tozalash inshootidan 1691593,5 mbiologik tozalangan oqova suvlar GMZ-3 zavodiga qayta foydalanish uchun, 210 mingm3 tozalangan oqavalar sug‘orishga yo‘naltiriladi.

Atmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida atmosfera havosiga tashlanadigan zararli moddalar miqdori 2125,6 tonnaga kamaydi.

Jumladan, Navoiy tog‘ – metallurgiya kombinatiga qarashli markaziy kon boshqarmasi karyerlari, xvostoxraniliщyelari va ichki yo‘llarining chang bostirish tadbirlarining bajarilishi natijasida atmosfera havosiga tashlanadigan chang miqdori 1842,735tonnaga kamaydi.

Navoiazot AJidagiatmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori 51,7 tonnagakamaygan.

Elektrokimyozavod QK. dagi atmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori 15,665 tonnaga kamaydi.

“Qizilqumsement” AJdagi atmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori 148 tonnaga kamaydi.

Navoiy issiqlik elektro stansiyasi AJda atmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori67,5 tonnaga kamaydi.

Yer boyliklarini muhofaza qilish sohasi bo‘yicha 2016 yil davomidayer manbalarini muhofaza qilish tadbirlari bo‘yicha quyidagi ishlar bajarilgan: jumladan NTMKda 100 ga yerlarda rekultivatsiya ishlari olib borilmoqda. 4505,0 pmdan ortiq trubalar demontaj qilingan, Qizilqumsement AJda 14500 kv.m yerlardachang bostirish ishlari amalga oshirilgan. NTMQda 1411.525 ming tn chiqindi chiqarilgan, NTMKning 1-GMZda inert massa ekrani qurish uchun jami 970 ming tonna xajmdagi tuproq yotqizilgan.

Qizilqumsement AJ tomonidan 14970 ta, NTMK tomanidan 80000 ta daraxt va gul ko‘chatlari ekilgan.

Konchilik ishlari va chiqindilarni joylashtirish bo‘yicha butadbirlarni bajarilishi natijasida 2016 yildavomida 50377 dona tarkibida simob moddasi bo‘lgan xar xilmarkadagiyaroqsiz lyuminitsiyent lampalar demerkurizatsiyalashtirildi, 1411,602 ming tonnaxar xil ishlab chiqarish vamaishiyxujalikchiqindilaribelgilanganjoylargajoylashtirildi, hamda 30 donachiqindilarni vaqtinchalik saqlashmuxsuskonteynerlari ta’mirlandi va shujumladanyangilario‘rnatildi.Shuningdek 455987,49 ming tonnatog‘jinslaridaniborat bo‘lganchiqindilarqurilishxomashyosisifatidaqaytafoydalanildi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 27 maydagi 142-sonli qaroriga asosan 2013-2017 yillarda O‘zbekiston Respublikasida atrof muhit muhofazasi bo‘yicha harakatlar dasturi (keyinda Dastur) ijrosi vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasining mas’ul ijrochilari tomonidan muvofiqlashtirib boriladi.

Dasturning bajarilishi va nazorat monitoringini olib borish uchun Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi tomonidan muvofiqlashtirish va dasturning bajarilish nazoratini olib borish uchun tegishli choralar ko‘rilmoqda. Dasturning har chorakda bajarilishi yuzasidan analiz o‘tkazilib O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va Oliy Majlis Senatiga tegishli ma’lumotlar taqdim etilmoqda. Dasturni amalga oshirilishi yuzasidanO‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasining2013 yil yakunlari bo‘yicha Kollegiya yig‘ilishida ko‘rib chiqildi va amalga oshirilayotgan ishlarning sifatini va samaradorligini oshirish yuzasidan 2013 yil 8 fevraldagi 2/2-sonli va 2013 yil 30 oktyabrdagi 9/2- sonli tegishli Kollegiya Qarorlari qabul qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 27 maydagi 142-sonli qaroriga muvofiq Dasturda 23 bandga 23 ta tadbir bajarilishi kiritilgan.

(Eslatma: Harakat Dasturida 23 ta tadbir kiritilgan. Shu munosabat bilan, tadbirlarni hisobga olib, ko‘rsatilgan bandning bo‘limlarida, hisobotda asos qilb, 23 ta tadbir qabul qilingan.

2016 yil bo‘yicha Dastur boshidan tadbirlarning bajarilishi natijasida 128 784 106 431 so‘m o‘zlashtirildi. Moliyalashtirish manbalaridan qo‘yidagilardan o‘zlashtirilgan:

  • Respublika va mahalliy byudjet mablag‘lari hisobidan– 1 048 742 800 so‘m.
  • Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining byudjetdan tashqari (tabiatni muhofaza qilish jamg‘armasi,) mablag‘lari– 97 510 000 sum;
  • Vazirliklar, idoralar, boshqa tashkilotlar, xomiylar, shuningdek jismoniy shaxslar va nodavlat yuridik shaxslar (ixtiyoriy ravishda) mablag‘lari – 127 637 853 631.4 so‘m;

2016 yil xolatiga 23 banddan iborat bo‘lgan 23 ta tadbir Dasturni amalga oshirish boshidan 9 ta tadbir yakunlangan, qolgan 14 tadbir bajarilmoqda.

2013 yilda 1 ta tadbir yakunlanishi rejalashtirilgan edi. 1 ta tadbir tugatildi va bajarildi. 2013 yilda yakunlangan tadbirlarga o‘zlashtirilgan mablag‘lar: 25 007 400 so‘m Vazirlik va idoralarning byudjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan.

2014 yil 4 tadbir ishlari yakunlanishi rejalashtirilgan. 2014 yil 12 oy yakunlari bo‘yicha 2 ta tadbir yakunlangan. 2014 yilda yakunlangan tadbirlarga o‘zlashtirilgan mablag‘lar: Tashkilotlarning o‘z mablag‘lari hisobidan 1 466 730 390 so‘m.

2015 yil 3 tadbir ishlari yakunlanishi rejalashtirilgan. 1 ta tadbir yakunlangan. 2 ta tadbir ishlari bajarildi. Vazirlik va idoralar, tashkilotlarning o‘z mablag‘lari hisobidan 428 518 000;tabiatni muhofaza qilish jamg‘armasi hisobidan – 2 000 000 so‘m;

2016 yil 1 ta tadbir ishlari yakunlanishi rejalashtirilgan bo‘lib, ushbu tadbir yakunlangan.

Navoiy viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining viloyat Statistika boshqarmasi bilan hamkorlikda olib borgan ishlari natijasida viloyatda mavjud korxona va tashkilotlar tomonidan tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirish va tabiatga yetkazilgan zararni hisobotlarini yuritilishini nazorat qilish maqsadida quyidagi statistik hisobotlar topshirilishi rejalashtirilgan:

2-Ekologiya – 38;

3-Ekologiya – 34;

4-ekologiya – 38;

1-KB – 99;

1-Ekologiya –5;

7-Ekologiya – 1;

2-Invest – 3

2016 yilda quyidagi statistik hisobotlar Statistika boshqarmasi bilan hamkorlikda qabul qilindi:

2-Ekologiya – 38;

3-Ekologiya – 34;

4-ekologiya – 38;

1-KB – 99;

1-Ekologiya –5;

7-Ekologiya – 1;

2-Invest – 3

Navoiyviloyatitabiatnimuxofaza qilish qo‘mitasiAnalitik nazoratqilishgaixtisoslashtirilganinspeksiyasiningO‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil 23 avgustdagi №273 sonli ”2016-2020 yillardaO‘zbekiston Respublikasidaatrof tabiiy muhit monitoringi dasturi”gaasosan monitoring ro‘yxatiga kiritilgan obyektlarda 2016 yil davomida olibborilgan monitoringnatijalari bo‘yicha —Atmosferahavosiniifloslanishini nazorat qilish bo‘limida 8 ta obyektning 767 manbasi korxona ichki ekoanalitik tahlil laboratoriyalari bilan hamkorlikdaishlar olib borildi, (NOx, SO2, NH3, SO, noorganik chang)ga 1024 ta namunalar olinib, 3072 tatahlilishlariolibborildi.

2016 yilmobaynida O‘zbekistonRespublikasitabiatnimuhofazaqilishqo‘mitasi 16.05.2001 yil№12/597sonliDavlatqo‘mitasiva atmosferahavosinimonitoringbo‘yichaO‘zbekistonRespublikasiVazirlarMahkamasiqoshidagiGidrometrologiya boshqarmasining o‘zaro hamkorligito‘g‘risidagixatining ijrosinita’minlashmaqsadida Navoiyshahar UMZ tahlilxonasitomonidanberilganma’lumotlarumumlashtiribborildi.UMZtahlilxonasiberganma’lumotlarigako‘raNavoiyshaharatmosferahavosidagiNO2miqdori sentyabr oyidabelgilangan me’yordan 1,25 PDK yuqori ekanligi aniqlandi.

Okovasuvlarniifloslanishini nazorat qilishsektori.

Okovasuvlariniifloslanishini nazorat kilishbulimidayil mobaynidamonitoring dasturiga kiritilgan obyektlarning salmokli 481 tamanbalaridan olinib 13635 ta taxlilishlariolibborildi. VazirlarMaxkamasining №401 karori ijrosinita’minlashmaksadidaZarafshondaryosining13 ta kuzatuvnuktalarida namunalarolinibtaxlilishlariolibborildi. Natijadaviloyatimizxududigakiribkelayotganqishlok ho‘jaligiahamiyatigaegabulgan, Zarafshondaryosigatashlanadigan zovurlar Bishkent, Mirza Mumin, Markaziy zovur, Navoiy Davlat IssiklikstansiyasigaZarafshondaryosining kirish kismiga, NDISning chiqishqismida, ZarafshondaryosigatashlanadiganNDISning 2 tatashlamasi, NDIS tashlamalaridansung 500 m pastda, Navoiazot i/ch birlashmasi kollektorigatashlanadiganoqovasuvlari vaviloyatimiz xududidan ZarafshondaryosiningchiqishqismidaBuxoroviloyatichegarasidaxaroydanamunalarolinibtahlil qilibborildi.

2016 yil mobaynidaolibborilgan kuzatuvnatijalari shunikursatdiki, viloyatimiz xududigakiribkelayetgansuvtarkibida muallaqmoddalarmiqdori 124,8 mg/lviloyatimiz xududidan chiqish qismida119,1 mg/l, minerallanish1260,5 mg/l ,chikish kismida 1514,7mg/l.

Suv tarkibida og‘ir metallar mis ionlarining konsentratsiyasiviloyatimiz xududiga kirish kismida 0,0008 mg/l, chikish qismida 0,00085 mg/l.

Qishlokho‘jalikaxamiyatigaegabo‘lganzovurlartashlamasi Zarafshon daryosiningminerallanishtarkibini o‘zgarishigasababbo‘lmokda.

Jumladan Markaziy zovur suvi tarkibida minerallanish -1912,0 mg/l (PDK-1000 mg/l), Mirza Mumin–1851,1 mg/l, Bishkent – 2022,0 mg/l tashkil etdi.yil mobaynida Zarafshon daryosi suvitarkibidaammoniyionlari, xamda og‘ir metall ionlari borligi aniqlanmadi. yil mobaynida zixrli (zalpovыy) avariya ko‘rinishidagi tashlamalar kayd etilmadi.

Zarafshon daryosining yer osti va ustisuvlarining holatini monitoringbo‘yicha idoralararo axborot tizimini yaratish maqsadida vilot Sog‘likni Saqlashboshqarmasi bilan axborot almashinuvi yo‘lga qo‘yilib, xamkorlikda ishlar olib borildi.

Sanoat korxonalari okavalarining monitoringi buyicha

Yil mobaynida sanoat korxonalaridan Zarafshon daryosiga tashlanadigan oqavalar nazorat ostiga olinib namunalar olinib tahlil ishlari olib borildi.

Navoiazot ishlab chiqarish birlashmasi. 1. Navoiazot ishlab chiqarish birlashmasining 1-tashlamasi Sanitar kollektoriga tashlanadigan tashlamada minerallanish begilagan me’yerlardan -1,4marta, ammoniy ionlari-3,2 marta, nitrat ionlari -2,5 marta, mis ionlari-3,0 marta yuqorlik xolatlari qayd etildi. 2. 2-tashlamada (Biologik suv tozalash inshootidan keyin) sanitar kollektoriga tashlanadigan tozalangan oqavalar tarkibida minerallanish-1,3 marta, nitrat ionlari-2,2 marta belgilangan me’yerlardan yuqori holatlari qayd etildi.

NIES AJ(Navoi issiqlik elektro stansiyasi). Navoi issiqlik elektro stansiyasining Zarafshon daryosiga quyiladigan 2 ta tashlamasi nazorat ostiga olindi. 1-tashlamada asosiy ifloslantiruvchi komponentlar neft maxsulotlari bo‘lib, ularning o‘rtacha konsetratsiyasi 0,16 mg/l(belgilangan meyor- 0,234 mg/l) belgilangan me’yorlardan yuqorilik holatlari qayd etilmadi. 2-tashlamada (77-quduqda) neft maxsulotlarining mikdori, belgilangan me’yorlardan 2,2 marta yuqorilik holatlari qayd etildi.

Navoiyviloyatihududidajoylashgansanoat korxonalaridan:

Navoiazot “shlamonakopitel”dan shamol yo‘nalishida 200 m va 1 km dan 1 marta, NEXZ “shlamonakopitel”dan shamol yo‘nalishida 200 m va 1 km dan 1 marta, Navoi IES moy ushlagich №2 va KOPS dan 1 marta, Zahriqotillar qabristonidan shamol yo‘nalishi bo‘yicha 50 m shimoliy kismidan, 50 m g‘arbiy qismidan, 50 m sharqiy qismidan jami 6 marta, Navbaxor tumani Gigant jamoa xujaligining fon uchun muljallangan maydonidan 1 marta tuproq namunalari olindi.

Rejadan tashqari Qiziltepa tumani “Temur Malik” MCHJ ga qarashli g‘isht zavodidan 1 marta, “Navoiy ikkilamchi qorametall” shu’ba korxonasi va Qiziltepa tumani filialidan 1 martadan, Konimex tumani Qizilqum xujaligining “Shampanquduq” hududi tabiiy ofat tufayli yongan yerdan 1 marta tuproq namunalari olindi.

Viloyat xududida NKMK kaga karashli Geologiya qidiruv ekspeditsiyasi davlat korxonasi tomonidanrekultivatsiya qilingan yerlardan 189 ga dan 1 marta, 140 ga dan 3 marta tuproq namunalari olindi.

Olingan tuproqnamunalari quritilib, tahlil uchuntayyorlashishlari amalgaoshirildi. Ushbu tuproq namunalari ANIIning “Tuproq” bo‘limida mis, marganes, xrom, kalsiy, rux, ammoniy, magniy, xlorid, fosfor, rN, gumus, quruq qoldiq, sulfat, temir, karbonat, bikarbonat, nitratlarni aniqlash uchun analitik tahlillaro‘tkazildi.

Qiziltepa tumani Malikcho‘l hududida joylashgan “Zaxrikotillar kabristoni”dan shamol yo‘nalishi buyicha 50 m shimoliy qismidanolingantuproq namunalariningtahlilnatijalari quyidagicha

rN-7,2, gumus-0,18%, quruq qoldiq-0,21%, mis-0,96 mg/kg, kalsiy-0,12%, magniy-0,0017 %, xlorid – 0,0075%, sulfat-0,076%, temir-76,2 mg/kg, fosfor-11,6 mg/kg, xrom-3,2 mg/kg, marganes-37,1 mg/kg, nitrat-28,6mg/kg, karbonat–0,047%, bikarbonat-0,032%, alfa-GXSG-0,017, gamma-GXSG-0,011 mg/kg, DDЕ-0,019 mg/kg, DDD-0,003 mg/kg, DDT- 0,010 mg/kg.

50 mg‘arbiy qismidan olingantuproq namunalariningtahlilnatijalari:

rN-7,65, gumus-0,26%, quruq qoldiq-0,17%, mis-1,2 mg/kg, kalsiy–0,095%, magniy-0,11%, xlorid–0,0083%, sulfat-0,046%, temir-60,1 mg/kg, fosfor-9,85mg/kg, xrom-1,6 mg/kg, marganes-13,7 mg/kg, nitrat-31,4mg/kg, ammoniy–36,6 mg/kg, karbonat-0,081%, bikarbonat-0,094%, alfa-GXSG-0,008, gamma-GXSG-0,016 mg/kg, DDЕ-0,002 mg/kg, DDD-0,002 mg/kg, DDT- 0,004 mg/kg.

50 m sharkiy kismidan olingantuproq namunalariningtahlilnatijalari:

rN-7,05 gumus-0,19%, quruq qoldiq-0,16%, mis-0,85 mg/kg, kalsiy–0,086%, xlorid–0,0063%, sulfat-0,038%, temir-56,1 mg/kg, fosfor-7,86 mg/kg, xrom-1,98 mg/kg, marganes-24,1 mg/kg, nitrat-46,1mg/kg, ammoniy-33,5 mg/kg, karbonat-0,063%, bikarbonat-0,076%, alfa-GXSG-9,737 mg/kg, gamma-GXSG-1,708 mg/kg, DDЕ-0,013 mg/kg, DDD-0,004 mg/kg, DDT- 0,008 mg/kg.

Tahlil natijalarini “PDK” bilan solishtirganimizda, alfa-GXSG-97,37 marta (PDK-0,1 mg/kg), gamma-GXSG-17,08 marta (PDK-0,1 mg/kg)me’yoridanyuqori holat qayd qilindi. Ushbu holat yuzasidan “Qishloqxo‘jalikimyo” HAJga ekologik holatni yaxshilash bo‘yicha chora – tadbirlar rejasini ishlab chiqish uchun 2016 yil 25-mayda №09/955 sonli xat chiqarildi va “Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risida”gi kodeksning 65-moddasi 2-qismi talablari buzilgan. Javobgar shaxsga eng kam ish haqining 3 barobari miqdorida 449325 so‘m mikdorida jarima qo‘llanildi.

Metrologiya va standartlashtirish” sektori tomonidan 2016 yil mobaynida qo‘mita “Mahalliy jamg‘arma”si tomonidanajratilgan mablag‘lardan samarali foydalanishmaqsadida Nazorat qiluvchi organlar faoliyatinimuvofiqlashtiruvchiRespublikaKengashining2013yil29 noyabridagi №1-sonli xatiga asosanro‘yxatga kiritilganobyektlardainstrumental tahlil ishlari olib borish maqsadida asbob-uskunalarning holati bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi ”Uzstandart Agentligi” Navoiy viloyat bo‘limibilan2016 yil o‘zaro “O‘lchov asbob-uskunalarni doimiy davlat qiyoslovidan o‘tkazish”Reja–jadvaligaasosanasbob-uskunalardavlat qiyoslovidan o‘tkazildi.

Shunindek, Navoiy viloyat hududida O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasi, Sog‘likni saqlash vazirligi va Ichki ishlar Vazirligi hamkorlikdagi 1996 yil 31 martdagi №12/79/137–sonli qo‘shma buyrug‘ini ijrosini ta’minlash hamda avtotransport vositalarining dvigatellaridan chiqayotgan chiqindi gazlarni atmosfera havosiga tashlanishini me’yorlashtirish maqsadida barcha tuman va shahar inspeksiyalari soz holdagi tutun o‘lchov asbob-uskunalari bilan to‘liq ta’minlandi. Viloyat xududi avtoyo‘llarida jami8 tako‘chma ekopostlar tashkil etili.

2016 yil davomida atmosfera havosini muhofaza qilish inspeksiyasi tomonidan 65 ta (2015 yilda 54 ta)korxona va tashkilotlarning ekologik faoliyati bo‘yicha tekshirishlar o‘tkazildi. Shundan 49 tasi sanoatgava16 tasi transportga tegishli bo‘lgan korxonalardir.

2016 yilda atmosfera havosini muhofaza qilish inspeksiyasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonun talablarini buzgan 185 (o‘tgan yilda 197 ta) qonunbuzar shaxslarga nisbatan 33081,988 ming so‘m (o‘tgan yilning shu davrida 36560,084 ming so‘m) miqdorida jarima solindi va 32010,734 ming so‘mi undirildi.

ANIDI tomonidan2016 yilda 767 ta (o‘tgan yilda – 754 ta) statsionar manbalardan tashlanayotgan zararli moddalar miqdori analitik tahlil qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 6 fevralidagi 15–sonli qarori asosida belgilangan tartibda kompensatsiya tulovlari joriy qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Nazorat kiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Respublika kengashining 2006 yil 4 yanvardagi 6-sonli yig‘ilishi bayonnomasining 12-bandi va ushbu qarorga asosan chiqarilgan O‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining 2006 yil 19 sentyabrdagi 90-sonli buyrug‘ini bajarish maqsadidareyd tekshirishlari o‘tkazildi. Jixozlanmagan bitum eritish uskunalaridan foydalanganligi hamda yaroqsiz qurilish materiallarini ochiq alangada yoqqanligi uchun 157 ta (o‘tgan yilda – 103 ta)qonunbuzarlik xolati aniqlandi, qonunbuzar shaxslarga nisbatan 24375,463 mingso‘m (o‘tgan yilda – 15082,366 mingso‘m) jarima solindi va 24047,659 ming so‘m undirildi. Shox-shabbalarni va o‘simlik qoldiqlariniyoqqanligi uchun 5 ta (o‘tgan yilda – 3 ta)qonunbuzarlarga nisbatan (o‘tgan yilda – 1302,400 mingso‘m) 2188,02 ming so‘m jarima solindi va to‘liq undirildi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 247–sonli “Tarkibida ozon katlamini buzuvchi moddalari bo‘lgan mahsulotlarni Respublika xududiga olib kirish va olib chiqish to‘g‘risida”gi qarori bo‘yicha viloyat hududiga maxsulot olib kirish uchun 2016 yil davomida24 ta buyurtma tushdi, shundan ko‘rsatilgan mahsulotlar tarkibida ozon qatlamini buzuvchi moddalar bo‘lmaganligi sababli maxsulot olib kirish uchun 23 tasiga xat orqali javob berildi, 1 ta buyurtmaga maxsus ruxsatnoma rasmiylashtirildi.

2016 yil davomiida Respublika tekshiruvchi organlar ish faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Kengashiningish – rejasi asosida 65 ta korxona va tashkilotlarda tabiatni muxofaza qilish qonun talablarining bajarilishi bo‘yicha tekshirish o‘tkazildi.

Inspeksiya tomonidan tekshirishlarda aniqlangan kamchikliklarni bartaraf kilish maqsadida 2016 yil davomida85 ta talabnoma berildi, shundan78tasi bajarilgan,7tasining bajarish muddati tugamagan.

Harakatdagi manbalar bo‘yicha:

Navoiy viloyati hududida O‘zbekiston Respublikasi “Atmosfera havosini muhofaza qilish” , “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi qonunlari hamda O‘zbekiston RespublikasiBosh Vazir o‘rinbosarining 2016 yil 19 fevral kunidagi №14/21-2 sonli “Xududiy atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan, jumladan biologik resurslardan oqilona foydalanish va ularni qayta tiklash tadbirlarini amalga oshirish yuzasidan 2016 yil uchun chora-tadbirlar dasturi”, O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasi, Ichki ishlar vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligining 1996 yil 31 martdagi №12/79/137- sonli qo‘shma bo‘yrug‘i ijrosini ta’minlash hamda avtotransport vositalarining dvigatellaridan chiqayotgan chiqindi gazlarni atmosfera havosiga tashlanishini me’yorlashtirish maqsadida Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining 2016 yil 5 avgustdagi№ 73-P sonli bo‘yrug‘i asosida viloyatda “Toza havo” tadbirinig 1-2 bosqichi o‘tkazildi.

“Toza havo” tadbirining 1-2 bosqichini samarali o‘tkazishnitashkil etish va o‘tkazish bo‘yicha o‘quv seminari o‘tkazildi. Seminarda avtotransport vositalarining chiqindi gazlarini o‘lchash priborlari bilan ishlash prinsiplari bilaninspektorlarni tanishtirish va qayd qilish bayonnomalarni to‘ldirish bo‘yicha har bir inspektor bilanamaliy mashg‘ulot o‘tkazildi.

Bundan tashqari Viloyat IIB YHHB xodimlari bilan birgalikda har bir postlarga borib tadbirning o‘tkazilishi bo‘yicha nazorat olib borildi va qo‘shimcha ko‘rsatmalar berildi. Tadbir davomida hamkorlikda qo‘shma yig‘ilish o‘tkazilib, tadbirni samarali o‘tkazish bo‘yicha yig‘ilish qarori qabul qilinib,YHHB xodimlari va tabiatni muhofaza qilish xodimlariga topshiriqlar yuklatildi.

“Toza havo” tadbirining 1- 2 bosqichi o‘tkazilishini omma e’tiboriga yetkazilishi, targ‘ibot–tashviqot ishlarini jonlantirish maqsadida Navoiy viloyati “Do‘stlik bayrog‘i”, “Znamya drujbы” gazetalariga tadbirni samarali o‘tkazishda faol qatnashish haqidagi e’lon chop etildi. Viloyat radiosi hamda viloyat teleradikompaniyasida avtotransport vositalarining dvigatellaridan chiqayotgan chiqindi gazlarni atmosfera havosiga tashlanishini me’yorlashtirish va kamaytirish to‘g‘risidagiko‘rsatuv aholi e’tiboriga havola qilindi. 10 tabanner, 250 ta kichik xajmdagi plakatlar tayyorlandi.

Viloyatning“Tabiat va hayot”, hamda Konimex tumanining “Konimex tonы” Karmana tumanining “Karmana ovozi” kabi tuman gazetalarida “Toza havo” tadbiri to‘g‘risida maqolalar berildi.

Navoiy viloyatida “Toza havo”tadbirining 1-2 bosqichini samarali o‘tkazish maqsadidatabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, YHHB,DSENMxodimlari bilanxamkorlikdaqo‘shma ish reja-jadvali tuzilib, tasdiqlandi. Reja jadvaliga ko‘ra serqatnov ko‘chalarining chorraxalarida, blok postlarida kuchma ekologik postlar tashkil qilindi. Har bir postga ma’sul tabiatni muhofaza qilish hamda YHHBsi inspektorlari berkitildi va xar bir post uchun tekshirishi lozim bo‘lgan avtotransportlar soni belgilandi.

Bu ko‘chma postlar Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining 2ta “Infralit-1100”, 1 ta “Infralit-2200” , 1 ta“Avtotest” gazoanalizatorlari va 4 ta tutun mikdorini ulchash “Meta-01” priborlari jami 8 ta asboblar bilan ta’minlandi.Bu priborlarning barchasi Davlat Standarti ko‘rigidan o‘tkazilgan.

Viloyat avtoyo‘llarida ko‘chma ekopostlarda YHHB xodimlari bilan hamkorlikda12485 taDavlat tasarrufidagi, aksionerlik jamiyatlariga qarashli va shaxsiy avtomobillarning ekologik sozligi nazorat kilindi. Tekshirilgan avtomobillardan 238 tasining chiqindi gazlari mikdoribelgilangan me’yorlardan yukoriligi aniklandi.Avtomashinalarningxaydovchilariga YHHB xodimlari tomonidan 15498560 so‘m mikdoridajarima solindi.

Shuningdek, tadbir davomida viloyat xududidagi yirik korxona va tashkilotlarning: NTMKga qarashli Markaziy kon boshqarmasi, Navoiy mashinasozlik zavodi, “Qizilqumsement” OAJ avtobazalarining kirish-chiqish joylarida 800 ta avtomashinalarning chiqindi gazlari miqdorini o‘lchash bo‘yicha monitoring kuzatuvi o‘tkazildi.O‘tkazilgan monitoring natijasida transport vositalarining chiqindi gazlari mikdoribelgilangan me’yor darajasida ekanligi aniqlandi.

Navoiy viloyatida “Toza havo”tadbirining 1-2 bosqichi davomida jami 12485ta avtomashinalarning chiqindi gazlari mikdori tekshirilib, shundan238 tasiyoki 1,9% ekologik nosozligi aniqlandi. Avtomashinalariningekologik nosozligi bartaraf etilganidan keyin harakatlanishga ruxsat berildi. Natijada avtotransport vositalaridan chiqadiganzararli moddalar miqdori0,1618 tonnaga kamaydi.

Atmosfera havosini muhofaza qilish bo‘yicha 2016 yil davomidabajarilgan chora – tadbirlari haqida:

Atmosfera havosini muhofaza qilish inspeksiyasi tomonidan 2016 yil davomida viloyatkorxona va tashkilotlari tomonidan rejalashtirilgan jami 84 ta atmosfera havosini muhofaza qilish chora–tadbirlarining bajarilishi nazoratga olingan bo‘lib, ushbu tadbirlarning bajarilishiga 2016 yil davomida12299743,0 ming so‘m mablag‘ sarflanishi rejalashtirilgan, xaqiqatda 10892901,8 ming so‘msarflangan.

Natijada atmosfera havosiga tashlanadigan zararli moddalar miqdori 2125,6tonnaga kamaydi.

Jumladan, Navoiy tog‘ – metallurgiya kombinatiga qarashli markaziy kon boshqarmasi karyerlari, xvostoxraniliщyelari va ichki yo‘llarining chang bostirish tadbirlarining bajarilishi natijasida atmosfera havosiga tashlanadigan chang miqdori1842,735 tonnaga kamaydi.

Shuningdek, Qizilqumsement OAJ dagi elektrofiltrlar, yengchali filtrlar va siklonlarni ta’mirlash, oxaktosh, slanes va qum karyerlari va ichki yo‘llarida chang bostirish tadbirlari bajarilgan. Natijasidaatmosferaga tashlanadigan zararli moddalar miqdori148 tonnaga kamaygan.

Navoiazot OAJidagiatmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori 51,7 tonnagakamaygan.

“Elektrokimyozavodi” Qo‘shma korxonasidagi atmosfera havosini muhofaza qilish tadbirlarining bajarilishi natijasida jami zararli moddalar miqdori 15,665 tonnaga kamaydi.

“Navoiy Issiqlik Elektro stansiyasi” OAJ dagi bug‘ qozonlarida issiqlikni saqlash, yoqish jarayonini tartib jadvallarini tuzish, to‘g‘rilash tadbirlari bajarilgan. Natijadaatmosferaga tashlanadigan zararli moddalar miqdori67,5 tonnaga kamaygan.

Atmosfera havosiga zararli moddalar tashlash uchun

me’yorbelgilash bo‘yicha

Atmosfera havosini muxofaza qilish inspeksiyasida 2016 yil davomidajami572 taatmosfera havosiga zararli moddalar tashlovchi korxona va tashkilotlar nazoratga olingan, shundan 454 tatashkilotda “Ruxsat etilgan chegaraviy chiqarilma” (PDV) me’yoriy hujjatimavjud,shulardan xozirgi kunda 1,2 va 3-toifali47 ta korxona va tashkilotlari uchun tasdiqlanganme’yoriy hujjatining amal qilish muddati tugagan. Amal qilish muddati tugagantashkilotlarga qayta ishlash to‘g‘risida ogohlantirish xatlari berildi. “OZMINDA” MCHJ, “Karmana Javohir Sultoni” xususiy korxonasi, “Do‘stlik” agro firmasi”,“Nursulton Asad” xususiy korxonasi, Xatirchi tuman “Rustam Xasan xotirasi” ma’suliyati cheklangan jamiyati, “Tomdi fayz” ohak ishlab chiqarish korxonasi, “Muxammad Ali quvonchi” ma’suliyati cheklangan jamiyati, “Baxmal Zarafshon” chorvachilik komplekslari uchunatmosfera havosiga zararli moddalar tashlovchi manbalar inventarizatsiyasi ishlab chiqildi va “Ruxsat etilgan chegaraviy chiqarilma” (PDV) me’yoriy hujjatlari uchun Davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi rasmiylashtirildi.

Karmana tumanid agi “Polipropilen quvurlar” korxonasi, “Amirbek grant oil”, “Navoiy golden oil servis” AGZSlari, UP “O‘ztemiryo‘l qurilish”, “Navoiy Grant Petrol” ma’suliyati cheklangan jamiyati “Ibrohim ota” ma’suliyati cheklangan jamiyati “G‘arbgazta’minot” Unitar korxonasi tasarrufidagi GNPlari uchun “Atrof muhitgata’siri oqibatlari arizasi (ZEP)” ishlab chiqilib,Davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi olingandan keyin tasdiqlandi.Shuningdek targ‘ibot va tashviqot ishlari bo‘yicha Viloyat teleradiokanalida “Ekologik madaniyat” va “Ozon qatlamini ximoya qilamiz”, “Yoshlarni ekologik madaniyati” va “Iqlim o‘zgarishi oqibatlari” mavzulariefirga uzatildi “Somon poyalarini yoqib, atrof-muhitga zarar yetkazmang”, “Bargixazonlarni yoqmang” nomli ko‘rsatuv, hamda radio eshittirishlari efirga uzatildi. “Do‘stlik bayrog‘i” “Tabiat hayot” hamda har bir tuman gazetalarida “Bargixazonni xazon qilmang”, “Toza havo” tadbiri, Ozon qatlamini ximoya qilish kuniga bag‘ishlangan maqolalar chop etildi.

Yer manbalarini muxofaza qilish inspeksiyasi bo‘yicha:

Navoiy viloyati 1982 yil tashkil etilgan bo‘lib maydoni 10,9 mln gektardan iborat, aholisi 950 mingdan ortiq, markazi Navoiy shahri.

Viloyat hududi ma’muriy jihatdan 2 ta shahar (Navoiy, Zarafshon) va 8 ta tumanga bo‘lingan, bular Karmana, Xatirchi, Navbahor, Qiziltepa, Konimex, Nurota, Tomdi va Uchquduq tumanlaridir.

Umumiy yerining asosiy qismini Qizilqum sahrosi yaylovlari tashkil etadi.

131,8 ming gektarni tashkil etuvchi sug‘oriladigan maydonlar Zarafshon daryosi vohasida joylashgan. Sug‘oriladigan yerlarning97,7 ming gektari haydaladigan yerlardan iborat. Ushbu sug‘oriladigan yerlarning hosildorligi yoki ekologik jihatdan tozaligini ularning meliyerotiv holatini yaxshilovchi yer osti sizot suvlarini sathi va yerlarni sho‘rligini darajasiga bog‘liq.

Quyi zarafshon Gidrogeologik meliyerotiv ekspeditsiyasining yillik kuzatuv natijasiga ko‘ra 2016 yil 1 yanvar holatiga viloyat yerlarini sho‘rlanish darajasi quyidagicha: sho‘rlanmagan yerlar 16,7%, kuchsiz sho‘rlangan yerlar 73,1%, o‘rtacha sho‘rlangan yerlar 9,4% va kuchli sho‘rlanga yerlar 0,8% ni tashkil etadi.

Ushbu ko‘rsatkichlar so‘ngi 3 yillik dinamikasiga ko‘ra so‘ngi yillarda yerlar meliyerativ holatini yaxshilash bo‘yicha tasdiqlangan milliy dasturga asosan olib borilayotgan meliorativ tadbirlar mavjud zavur tarmoqlarini qayta tiklash, tozalash ishlari natijasida sho‘rlanmagan yerlar maydoni 5,1 ming gektarga, kuchsiz sho‘rlangan yerlar 6,9 ming gektarga,ortgan. O‘rtacha sho‘rlangan yerlar7,4 ming gektarga va kuchli sho‘rlangan yerlar 4,7 gektarga kamaygan.

Viloyatda haydaladigan yerlarni asosiy iqtisodiy kadastr ko‘rsatgichi bonitet ballariga ko‘ra 8 ta toifaga bo‘linadi va o‘rtacha boniteti 52 baldan iborat. Baniteti-20 ballik yerlar 2%ni,30 ballik yerlar 9%ni, 40 ballik yerlar 16%ni, 50 balli yerlar 19%ni, 60 ballik yerlar 20%ni, 70 balli yerlar 21%, 80 balli yerlar 11%, va90 balli yerlar 2%ni tashkil qiladi.

Yer resurslarini nazorat va muhofaza qilish inspeksiyasi va qo‘mita davlat inspektorlari tomonidan 2016yil davomida belgilanganrejalar va viloyat qo‘mitasi tomonidan tasdiqlangan Nizom talablari va amaldagi qonunlar asosida viloyatda ekologik sog‘lom muhitni yaratish, xo‘jalik yurituvchisubyektlar hamda barcha yerdan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan O‘zbekiston Respublikasi “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Yer kodeksi” va qonun osti meyoriy qo‘llanmalar hamda qoidalarningbajarilishini nazorat qilish borasidabir qatorijobiy ishlar amalga oshirildi.

2016 yildavomida Yer inspeksiyasi tomonidan tekshirish va reydlar 74 tani tashkil etib, shundan xo‘jalik yurituvchi subyektlarda tasdiqlangan rejaga asosan 35 ta, byudjet tashkilotlarida 20 ta tekshirish o‘tkazilgan va qolgan 19 tasi tezkor reydlardan iborat.

Mazkur o‘tkazilgan tekshirish va reydlar davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishlik uchun 48 ta majburiy ko‘rsatma berilib, shundan 28 tasi muddatli ko‘rsatmalar bo‘lib, 26 tasi to‘liq bajarishga erishilgan qolgan 2 tasi doimiy ko‘rsatmadir.

Davlat inspektorlari tomonidan2016 yil davomida 74 nafar, shu jumladan 55 ta mansabdor shaxslarga O‘zbekiston Respublikasi “Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risida”gi Kodeksining Tabiatni muhofaza qilish sohalariga oid moddalarni buzganligida aybdor deb topildi va23462,695 so‘m miqdorida jarim solinib, 21190,900 so‘m undirildi.Shu jumladan 55 nafar mansabdor shaxslarga 20799,290so‘m jarima solinib, jarimalarni o‘ndirilishi 18827,045 so‘mni tashkil qildi.

Shundan yerdan oqilona foydalanilmagani uchun 12 nafarmansabdor shaxslarga nisbatan 4167,680 so‘mma’muriy jarima qo‘llanilib, to‘liqundirib olindi.

Tuproq ifloslanishi bo‘yicha 34 nafar shaxslarga nisbatan 9559,600 so‘m (shu jumladan 22 nafar mansabdor shaxslarga nisbatan 7957,650 so‘m miqdorida ma’muriy jarima qo‘llanilib, amalda 7287,805 so‘m (shundan mansabdor shaxslardan 5985,405 so‘m) jarima undirib olindi.

Keng tarkalgan foydali qazilma boyliklari bo‘yicha 28 nafar mansabdor shaxslarga nisbatan 9735,415 so‘mma’muriy jarima qo‘llanilib, to‘liq undirib olindi.

2016 yil 4-choragi davomida Navoiy viloyatdagi sug‘oriladigan yerlarni meliorativ obyektlarida ta’mirlash va tiklash tadbirlarining bajarilishi uchun 9 ta obyektdagi 490,2 pkm zavurlarda tuproq ishlari bajarilib,5,198 mln so‘m sarflangan.

Viloyatda yer manbalarni muxofaza qilish bo‘yicha nazoratdagi tashkilotlarda36 banddan iborat tadbirlar bajarilishi belgilangan bo‘lib quyidagi ishlar amalga oshirilgan: NTMK qarashli korxonalarda(SRU,SRU,NPS) tomonidan jami 147,2 gektar yerlarda rekultivatsiya ishlari olib borilgan va joriy yilda 115 ga rekultivatsiya qilingan yerlar xalq xo‘jaligi yerlariga qaytarilishi kutilgan edi, haqiqatda 147,2 ga yerlarda rekultivatsiya ishlari olib borildi.

Tuproq ifloslanishini nazorat qilish sektorida ifloslantiruvchi manbalardan 9 ta obyektning 26 ta manbasidan, rejadan tashqari 4 ta obyektning 11 ta manbasidan, rekultivatsiya qilingan yerlardan 19 ta obyektning 157 ta manbasidan tuproq namunalari olinib,1076 tatahlilishlari olib borildi.

Navoiyviloyatihududidajoylashgansanoat korxonalaridan:

Navoiazot “shlamonakopitel”dan shamol yo‘nalishida 200 m va 1 km dan 1 marta, NEXZ “shlamonakopitel”dan shamol yo‘nalishida 200 m va 1 km dan1 marta, Navoi IES moy ushlagich №2 va KOPS dan 1 marta, Zahriqotillar qabristonidan shamol yo‘nalishi bo‘yicha 50 m shimoliy kismidan, 50 m g‘arbiy qismidan, 50 m sharqiy qismidan jami 6 marta, Navbahor tumani Gigant jamoa xo‘jaligining fon uchun mo‘ljallangan maydonidan 1 marta tuproq namunalari olindi.

Rejadan tashqari Qiziltepa tumani “Temur Malik” MCHJ ga qarashli g‘isht zavodidan 1 marta, “Navoiyikkilamchi qorametall” shu’ba korxonasi va Qiziltepa tumani filialidan 1 martadan, Konimex tumani Qizilqum xo‘jaligining “Shampanquduq” hududi tabiiy ofat tufayli yongan yerdan1 marta tuproq namunalari olindi.

Viloyat xududida NKMK kaga karashli Geologiya qidiruv ekspeditsiyasi davlat korxonasi tomonidanrekultivatsiya qilingan yerlardan 189 ga dan1 marta, 140 ga dan 3 marta tuproq namunalari olindi.

Olingan tuproqnamunalari quritilib, tahlil uchuntayyorlashishlari amalgaoshirildi. Ushbu tuproq namunalari ANIIning “Tuproq” bo‘limida mis, marganes, xrom, kalsiy, rux, ammoniy, magniy, xlorid, fosfor, rN, gumus, quruq qoldiq, sulfat, temir, karbonat, bikarbonat, nitratlarni aniqlash uchun analitik tahlillaro‘tkazildi.

Rekultivatsiyadan so‘ng quyidagi obyektlardan namunalar olinib tahlil qilindi:

Tomdi tumanining Jasaga, Jengeldi, Janubiy Yasvay, Sharqiy Bukantau maydonlaridan 81 ta manba, Uchquduq tumanining Oltintau-To‘rtquduq maydonidan 8 ta manba, Nurota tumanining Shimoliy Pistali, va Dekan-Nurota maydonlaridan 6 ta manba, Konimex tumanining Aktau maydonidan 5 ta manbalaridan jami 100 ta tuproq namunalari olinib,rN, quruq qoldiq,xlor va sulfatlarga tahlillar o‘tkazildi.

Konchilik va chiqindilar nazorati bo‘yicha:

Viloyat konchilik ishlari va chiqindilar nazoratiinspeksiyasi tomonidan 2016 yildavomida viloyatda litsenziyalarda belgilangan yer osti boyliklaridan foydalanishda ekologik talablarga rioya etilishi va atrof-muhitni muhofaza kilish tadbirlarini bajarilishi, mineral resurslardan oqilona foydalanish, foydali qazilma konlaridan xom-ashyolarni qazib olish ularni kayta ishlash korxonalarini qurish, rekonstruksiya qilish hamda kengaytirish loyihalarining davlat ekologik ekspertizasidan o‘z vaqtida o‘tkazilishi, mineral xom-ashyodan oqilona va kompleks foydalanish bilan bog‘liq ishlarning amalga oshirilishida, atrof-muhitning ekologik xavfsizligi, keng tarqalgan foydali qazilma konlariniqazishning belgilanganqoida va me’yorlariga rioya qilinishiga, ishlab chiqarish va maishiy ho‘jalik chiqindilarining belgilangan tartibda ko‘milishiga, joylashtirilishiga xamda zararsizlantirish va qayta foydalanish bo‘yicha nazorat ishlariniolib bordi.

Nazorat qiluvchi organlar faoliyatini Muvofiqlashtirish Respublika Kengashining ish rejasiga asosan 2016 yildavomida jami 17 takorxona va tashkilot hamda xususiyfirmalarda rejali tekshirishlar, 290 ta byudjet tashkilotlarida, 57 ta reyd tekshirishlario‘tkazildi.

Tekshirishda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun xo‘jalikyurituvchi subyektlarga jami 287 ta talabnomalar berilib, 264 tasini bajarilishi ta’minlanishiga erishildi, qolgan 23 ta talabnomalarning bajarilishi muddati tugamaganligi sababli vaqtida bajarilishi yuzasidan nazorati olib borilmoqda.

2016 yildavomida bo‘lim tomonidan O‘zbekiston Respublikasi “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi va “Yer osti boyliklari to‘g‘risida”gi qonunlari talablariga rioya etmagan374tafuqaro va mansabdor shaxslarga nisbatan 65112500 so‘m miqdorida jarimalar belgilanib, shundan 2016 yildavomida jami 56805569 so‘m miqdorida jarimalarni undirilishi ta’minlandi.

2016 yil davomida sanoatchiqindilarini davlat tomonidan nazoratqilish bo‘yicha59tamansabdor shaxs va fuqarolarganisbatan 20500681 so‘m miqdorida jarimalar qo‘llanildi va to‘liqundirildi.

2016 yildavomida maishiy xo‘jalik chiqindilarini davlat tomonidan nazorat qilish bo‘yicha tekshirishlar olib borilib304tamansabdor shaxslarga va fuqarolarga nisbatan42137259 so‘m miqdorida jarimalar qo‘llanildi 35355078so‘mi undirildi.

2016 yil davomida foydali qazilmalarni davlat tomonidan nazorat qilish bo‘yicha tekshirishlar olib borilib, 11 tamansabdor shaxslarga va fuqarolarganisbatan 2474560so‘m miqdorida jarimalar qo‘llanildi va to‘liq undirildi.

Navoiy viloyati Respublikamizning yirik sanoat korxonalari faoliyat ko‘rsatayotgan hamda eng yirik qazilma boylik zahiralariga ega bo‘lgan markaziy hududlardanbirihisoblanadi. Bugungi kunda viloyat hududida 103 ta xar-xil foydali qazilma qazib olinadigan konlari mavjud bo‘lib, shundan hozirgi paytda 80 ta konda qazish ishlari olib boriladi qolgan23 ta kon konservatsiya qilingan yoki vaqtinchalik foydalanilmay turibdi.

Foydali qazilmalarning oltin, uran, fosforit va marmar zahiralari bo‘yicha Navoiy viloyati yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi. Foydali qazilmalarning qazib olish va ularni qayta ishlash bilan viloyat hududida joylashgan 28 ta korxona, tashkilot va xususiy firmalarfaoliyat ko‘rsatadi. Jumladan, NTMK, MKB, “Qizilqumsement” AJ, “Azkamar” MCHJ,“G‘azg‘onmarmar” HJ, 64/47 muassasasi, “Viloyat avtoyul boshqarmasi”, viloyat tuz qazish va ishlab chiqarish jamiyati, “ONЕKS” MCHJ, “Nedra”MCHJ, “Rang tosh” MCHJ, “Tizol-N” xususiy ishlab chiqarish birlashmasi, “Bentonit” MCHJlar shular jumlasidandir.

Bugungi kunda viloyat hududida hosil qilingan ishlab-chiqarish chiqindilari loyiha asosida qurilib jihozlangan havzalarga, loyqa yig‘gichlarga hamda maxsus poligonlargajoylashtirilmokda.Bu hosil qilingan barcha ishlab chiqarish chiqindilari vaqtincha 3 ta regionga ya’ni, Navoiy, Zarafshon hamda Uchquduq regionlariga joylashtirilmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil31 dekabridagi 491-sonli qarorini ijrosini ta’minlash uchun ya’ni chiqindilarni joylashtirish limiti (PDO) me’yoriy hujjatini ishlab chiqish sharti bo‘lgan 221 ta korxona va tashkilotlar nazorat ostiga olingan bo‘lib, shundan2016 yil yakuni bo‘yicha 58 ta korxona va tashkilotlarda chiqindilarni joylashtirish limiti (PDO) hujjatlarini muddatlari tugashi va O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza kilish Davlat qo‘mitasi bilan kelishilgan hamda qo‘mita raisi tomonidan tasdiqlangan reja-jadvaliga asosan yangidan me’yoriy hujjatlarini rasmiylashtirilishi rejalashtirilgan bo‘lsa,2016yil davomidachiqindilarni joylashtirish limiti loyihasi 98 ta korxonada “PDO” me’yoriy hujjatlari ishlab chiqildi va davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazilib, ijobiy xulosasi olindi.

Viloyat hududida 1998 yildan boshlab Navoiy tog‘–metallurgiya kombinatiga qarashli Markaziy kon boshqarmasida hamda 2004 yildan boshlab “Navoiazot” ochiq aksiyadorlik jamiyatida yaroqsiz tarkibida simob moddasi bo‘lgan lyuminissiyent chiroqlarni demerkurizatsiyalash uskunalari faoliyat ko‘rsatmoqda.

Atrof muhitni muhofaza qilish uchun 2016 yildavomida 36 ta tadbirlarning bajarilishiga 11 759 921 ming so‘m sarflanishirejalashtirilgan bo‘lib, belgilangan tadbirlarningbajarilishiga jami11 774 939 ming so‘m pul mablag‘lari sarflandi.

Ushbu tadbirlarni bajarilishi natijasida 2016 yil davomida yuqoridagi2 ta korxona tomonidan50377 dona tarkibida simob moddasi bo‘lgan har xil markadagi yaroqsiz lyuminitsiyent lampalar demerkurizatsiyalashtirildi,1411,602 ming tonna xar xil ishlab chiqarish vamaishiyxo‘jalikchiqindilaribelgilangan joylarga joylashtirildi. Shuningdek455987,49ming tonna ustki qatlam tog‘ jinslaridaniborat bo‘lgan chiqindilar qurilish xom ashyosisifatidaqaytafoydalanildi.

Bo‘lim tomonidan Respublika Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi “Yer va suv nazorati” bosh boshqarmasi tomonidan tasdiqlangan, 2016 yil uchun ishlabchiqilganish rejasiga asosan ishlar olib borildi. ShundanOAVda4marta, teleradio ko‘rsatuv va eshitirishlarda 4 marta matbuot chiqishlaridava290 marta turli joylarda semenar hamdama’ruzalaro‘tkazildi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil23 oktyabrdagi 405-sonli va 2011 yil 21 sentyabrdagi 266-sonli “Simobli lampalarning ishlatib bo‘lgan resurslarini to‘plash va ularni utilizatsiya qilishni tashkil etish to‘g‘risidagi va nizomining tasdiqlash haqida”gi qarorining ijrosini ta’minlash maqsadida 2016 yil davomidaNavoiy kon metallurgiya kombinatiga qarashli Markaziy kon boshqarmasi tomonidan 37177 dona, “Navoiyazot” AJ tomonidan13200 dona tarkibida simob moddasi bo‘lgan yaroqsizlyuminessiyent chiroqlar zararsizlantirildi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012 yil 4 sentyabrdagi 258-sonli qaroriniijrosini ta’minlash maqsadida bugungikunda joylardagi korxonalardan ishlab chiqarish jarayonida hosil bo‘ladigan texnik neft moylarini qabulqilishva topshirilishi yuzasidan SP OOO “Uz-Tcoprotect” korxonaci tomonidan 2016 yil davomida 1650 tonna ishlatilgan texnik moy qabul qilingan.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil3 dekabrdagi “Respublika aholi punktlarida Sanitariya jihatdan tozalash tizimini rivojlantirish va takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi315-sonli qaroriijrosini ta’minlash maqsadida 2016 yilda viloyat bo‘yicha 20 dona maishiy chiqindi yig‘ish punktlarini qurish rejalashtirilgan, (Karmana-1 ta, Qiziltepa – 1 ta, Navbahor – 1 ta,Konimex — 1 ta, Nurota-1 ta, Xatirchi-1 ta, Uchquduq — 13 ta, Tomdi – 1 ta) shundan, bugungi kunga qadar 20 dona maishiy chiqindi yig‘ish punktlari qurildi.

20 dona maishiy chiqindi yig‘ish punktlariga 50 dona konteynerlar o‘rnatish rejalashtirilgan. (Karmana – 2 ta, Qiziltepa – 2 ta,Navbahor – 2 ta,Konimex – 2 ta, Nurota – 2 ta, Xatirchi – 2 ta, Uchquduq – 36 ta, Tomdi – 2 ta) shundan, bugungi kunga qadar 50 dona konteynerlar o‘rnatildi.

Qurilishi rejalashtirilgan 15 dona yangi qattiq chiqindilar poligonlarini qurilishini tugatish (Karmana – 2 ta, Qiziltepa – 1 ta, Konimex – 1 ta, Nurota – 4 ta, Xatirchi – 1 ta, Uchquduq – 3 ta, Tomdi – 3 ta) shundan, bugungi kunga qadar 15 dona qattiq chiqindilar poligonlari qurilishi tugatildi.

Tuman obodonlashtirish boshqarmalarini maxsus avtotransportlar(2 dona Buldozer)bilan ta’minlash: (Xatirchi – 1 ta, Tomdi – 1 ta), shundan, bugungi kunga 1 dona buldozerxarid qilindi.

4 dona avtopogruzchik (Qiziltepa – 1 ta, Nurota – 1 ta, Xatirchi – 1 ta, Tomdi – 1 ta) xarid qilish rejalashtirilgan shundan, bugungi kunga qadar 4 dona texnika xarid qilingan.

NKMK qarashli MKB da yaroqsiz avtoshinalarni qayta ishlab piroliz yo‘li bilan neft mahsulotlari olish sexida 2016 yil davomida 17430 kg yaroqsiz avtoshinalar qayta ishlanib, 5635 kg jidkost, 7985 kg texnik uglerod, 2789 kg metallokord mahsulotlari olindi.

Bundan tashqari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hamda O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining 2015 yil 2 martdagi 11-64-F-sonli topshirig‘ini ijrosini ta’minlash maqsadida joylarda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 23 oktyabrdagi 405-sonli va 2011 yil 21 sentyabrdagi № 266-sonli “Simobli lampalarning ishlatib bo‘lgan resurslarini to‘plash va ularni utilizatsiya qilishni tashkil etish to‘g‘risidagi va nizomining tasdiqlash haqida”gi qarorini ijrosi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012 yil 4 sentyabrdagi 258-sonliqaroriniijrosinita’minlashmaqsadida bugungikunda joylardagi korxonalardan ishlab chiqarish jarayonida hosil bo‘ladigan texnik neft moylarini qabulqilishva topshirilishi yuzasidan inspeksiyalar tomonidan ogohlantirish xatlari chiqarish, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 27 oktyabrdagi 295-sonli qarori bo‘yicha inspeksiyatomonidanshahar, tumanmarkazivaaholi yashash punktlaridaatrof muhitningifloslanishini oldini olish hamda maishiy-xo‘jalik chiqindilarini belgilanmagan ochiq joylarga joylashtirmaslik, tozalikvaobodonlashtirishishlarini olib borilishi yuzasidan noqonuniy joylashtirilgan chiqindilarni o‘z vaqtida yig‘ishtirib olish yuzasidan monitoring asosida talabnomalar berish hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 3 dekabrdagi “Respublika aholi punktlarida Sanitariya jihatdan tozalash tizimini rivojlantirish va takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 315-sonli qarori ijrosini ta’minlash bo‘yicha olib borilayotgan ishlar yuzasidan ma’lumotlarni joriy umumlashtirib borish yuzasidan ishlar olib borildi.

Navoiy viloyatida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 27 maydagi 142-sonli qarori ijrosini ta’minlash maqsadida aholi xonadonlaridan tarkibida simob moddasi bo‘lgan lyuminessent lampalarni yig‘ish mexanizmi ishlab chiqilib, mahalliy hokimiyatga tasdiqlandi va mexanizm bajarilishi nazoratga olindi. Bugungi kunda o‘quv muassasalari, shifoxonalar va boshqa turda faoliyat olib borayotgan subyektlar balansida mavjud ishdan chiqqan lampalarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazilishini ularni korxona va tashkilotlarning moliyaviy faoliyatidan kelib chiqqan holda o‘z vaqtida topshirilishi ta’minlash bo‘yicha tumanlarda inspeksiyalar tomonidan tegishli topshiriqlar berildi.

Qo‘mita suv inspeksiyasi tomonidan2016-yilda davomidasuv manbalariga(Tudakul Shurkul xamda Xaydarkul va Zarafshon daryosi va boshqa suv nuqtalari) zaxarli okovalar tashlanishi kayd etilmadi.

Nazorat kiluvchi organlar faoliyatini Muvofiklashtirish Respublika Kengashining reja-jadvaliga hamda viloyat Tabiatni muxofaza kilish ko‘mitasining buyrug‘iga asosan viloyatda 2016-yil davomida viloyat xududidagi korxona, tashkilot, mas’uliyati cheklangan jamiyatlar kichik korxonalar xamda shirkat xo‘jaliklarda Tabiatni muhofaza qilish qonuni ijrosi bajarilishi yuzasidan jami 65ta (2015-yilda 20ta) rejali tekshirish o‘tkazilib, shundan suv nazorat inspeksiyasi mutaxassislari 21ta (8ta) tekshirishda ishtirok etishdi. Shu bilan bir katorda joylarda 317ta byudjet tekshirishi o‘tkazilib, shundan 32ta byudjet tekshirishida suv inspeksiyasi xodimlari ishtirok etishdi.

Aniklangan konunbuzarliklar yuzasidanjoriy 2016 yil davomida 97ta (2015 yilda 131) shaxsgajami 20271825so‘m (2015 yilda 30704640so‘m) mikdorida jarima belgilanib, shundan 19354600 (2015-yil 32491792 so‘m) so‘mi o‘ndirildi. O‘tgan yilga nisbatan 66%ga kam bajarilgan. Buning asosiy sababi Navoiy viloyatining Navoiy tog‘ metallurgiya kombinatining tizimidagi NMZ, GMZ-1 Zarafshon shaxri Markaziy kon boshqarmasi, GMZ-2 Uchkuduk shaxridagi Shimoliy kon boshqarmasi GMZ-3 zavodlari xududlaridagi mavjud bo‘lgan obyektlarda rejali tekshirish o‘tkazilganlik evaziga belgilangan jarimalar miqdori yuqori bo‘lgan. 2016yil yakuni bilan qoldiq jarima 917225 so‘m miqdorida undirilmagan jarima chorak yakunida belgilanganligi uchun keyingi 2017-yilni yanvar oyi holatiga o‘ndirilishi ta’minlanadi. Tekshirish davomida bajarilishi zarur bo‘lgan kamchiliklar uchun 62ta (2015 yilda 57) ta talabnomalar berilib, xozirgi kunga kadar 57ta talabnoma bajarilishi ta’minlangan 5tasi muddati yilning keyingi oylariga kiritilgan.

Jami 2016-yilda belgilangan 20271825 (2015-yilda 30704640)so‘m jarimani 16462310so‘mi (2015-yilda 19687920so‘m) yer usti suvi, 3809515so‘mi (2015-yilda 11016720so‘m) yer osti suvi buyicha belgilangan.Shundan yer usti suvi bo‘yicha 15994410 so‘m (2015-yilda 19881767so‘m) yer osti bo‘yicha 3360190so‘mi (2015-yilda 12610025so‘m) o‘ndirilgan.

Qo‘mita suv inspeksiyasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2010-yildagi №11-sonli qarori asosida ayni kunda Navoiy shaxri, Zarafshon va Uchquduq shaxarlaridagi xar bir korxona tashkilot raxbarlariga xat orkali murojaat qilinib kommunal ekologik normativ me’yoriy xujjatlarini ishlab chiqib, qo‘mita tasdig‘idan o‘tkazib borilmoqda. Kanalizatsiya tarmog‘iga tashlanayotgan oqava suvlar tarkibida me’yordan yuqori ingridiyentlar uchun Vazirlar Maxkamasining №199, 15-sonli qarorlari asosida to‘lovlar olinmoqda. “Kommunal xo‘jaligi tizimda Tabiatni muhofaza kilish faoliyatini yaxshilashga doir qo‘shimchachora tadbirlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 03.02.2010-yildagi №11-sonli qarorini amalda bajarilishi bo‘yichaNavoiy, Zarafshon, Uchkuduk shaxarlari xududidagi mavjud korxona, tashkilot yakka tadbirkorlargaqumita tomonidan ogoxlantirish xatlari berilib, kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga me’yor va me’yoridan ortiqcha oqava suvlarni tashlanishi holatigaDavlat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining hududiy organlari, suv quvurlari kanalizatsiya xo‘jaligi tarmoqlari bilan birgalikda maishiy hamda ishlab chiqarish oqava suvlarini oqizishning abonent uchun tasdiqlangan kommunal-ekologik normativlar (KEN)ga muvofiqligi yuzasidan zarur nazoratni amalga oshirishilibmeyyoriy xujjatlar asosida tulovlar tizimi tokomillashtiril kelinmoqda. Ayni kunda viloyat xududidagi 109ta korxona tashkilotlardan kanalizatsiya tarmog‘iga tashlangan oqava suv uchun 53409ming 900sum miqdorida tulovlar belgilangan 84ta tashkilotdan 37mln 443ming sum miqdorida mablag‘ undirilgan. 25ta tashkilotlardan 15mln 966ming sum qarzdorlik mavjud bulib bularga ogoxlantirish xati berilgan.

Navoiy shaxrida faoliyat ko‘rsatayotgan yuridik va jismoniy shaxslarga suvdan foydalanish va oqava suvlarni me’yor darajasida kanalizatsiya tarmoqlariga tashlanishi uchun kommunal normativ (KEN) normativ xujjatini ishlab chiqib, qo‘mita tasdig‘idan o‘tkazish uchun ikki marotabadan xat berildi. Ayni kunga kadar192ta KEN xujjatlari ishlab chiqilib, qo‘mita tasdig‘idan o‘tkazilgan.

Navoiy viloyati xududidagi davlat melioratsiya tizimini, ya’ni magistral va xo‘jaliklararo zovur tarmoqlarini ishlatish rejimini va ulardan foydalanishni tartibga solish, ularning samarali ishlashini ta’minlash va rivojlantirish, sug‘oriladigan yerlarning meliorativ xolatini yaxshilash va monitoringini olib borish bo‘yicha Quyi Zarafshon gidrogeologiya-meliorativ ekspeditsiyasi (GGME) qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining tarkibiy bo‘linmasi hisoblanadi. Xo‘jalik ichki zovur-drenaj tarmoqlari fermer xo‘jaliklar va suvdan foydalanuvchilar uyushmalari (SIU) balansida bo‘lib, ular tomonidan ekspluatatsiya qilinadi va bu tarmoqlarning texnik xolatini yaxshilash bo‘yicha belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirishga ma’suldirlar.

Sug‘orish manbalaridan sug‘orishga olinayotgan suvlarning mineralizatsiyasi Zarafshon daryosi bo‘yicha 1.087-1.898 g/l,Amu-Buxoro kanali bo‘yicha 1.340-1.674g/l- ni tashkil etdi. Zovur tarmoqlari bilan hisobot davrida sug‘orish maydonlaridan chiqarib oqizilgan zax-sizot suvlarining miqdori 180.42mln.m3 nio‘rtacha suv sarfi 22.70 m3/sek ni tashkil etadi. 2015-yilni davomida 10 gektar zovur tarmoqlari bilan ta’minlangan yer maydonidan o‘rtacha 1.7 ming.m3 zax-sizot suvlari chiqarib tashlandi va drenaj moduli gektariga 0.21 l/sek dan iborat bo‘ldi.Zovur suvlarining o‘rtacha sho‘rlanish darajasi “O‘ng qirg‘oq”meliorativ tizimi bo‘yicha 1.417-1.949 g/l, boshqa meliorativ hududlarida esa 1.709-3.068 g/l ni tashkil etdi.

Viloyatda 11,0ming.ga yerning zaxini qochirish uchun mavjud 126 dona tik quduq zovurlar Nasos stansiyalari boshqarmasi hisobida bo‘lib ularning ishlash rejasini tuzishva uni amalda bajarilishini nazorati GGME tomonidan olib boriladi.

Viloyatda sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, yer osti zax-sizot suvlarini sathini pasaytirish hamda ularni chetga chiqarib oqizish uchun 2692 km chuqurlikdagi kollektor-zovur tarmoqlari xizmat qilmoqda, ulardan GGME hisobidagi 1045 km zovurlar bo‘lib, shundan 174 km magistral va 871 km xo‘jaliklararo zovurlardir. Xo‘jalik ichki zovurlarning umumiy uzanligi 1634 kmdan iborat bo‘lib, ulardan 1578 km ochiq va 56 km yopiq gorizantal drenajlardir.

Zovur drenaj tarmoqlari bilan ta’minlangan yer maydonlari 106,1 ming gektarni tashkil etib, shundan ochiq zovurlar bilan 92,7 ming.ga, yopiq drenajlar bilan 2,4 ming.ga va tik quduq zovurlar bilan 11,0ming.ga. Zovur maydonlari bilan so‘g‘orish tarmoqlaridan chiqarib tashlanayotgan yer osti sizot va tashlama suvlarining miqdorini aniqlash ishlari asosiy zovurlarda o‘rnatilgan 31 dona suv o‘lchagich reykali gidropostlar va yer osti sizot suvlarining sathini nazorat qilish 1306 dona kuzatuv quduqlari bo‘yicha olib borilmoqda.

Viloyatda mavjud bo‘lgan 131,84 ming.ga sug‘oriladigan yerlarning81,9 foizi, yoki 108,0 ming gektari sun’iy ravishda zax qochirishni, ya’ni zovur-drenaj tarmoqlari bilan ta’minlashni talab etadi. Amalda esa 105,3 ming.ga yerlar zovur-drenaj tarmoqlari bilan ta’minlangan va bu talabga nisbatan 97,5 foizni tashkil etadi, shuningdek 2,7 ming.ga (2,5%) maydonda zovur-drenaj tarmoqlarini yangidan qurish talab etiladi. Zovur-drenaj tarmoqlarining umumiy uzunligi 2692 km tashkil etadi, shu jumladan magistral va xo‘jaliklararo zovurlarning uzunligi 1045 km iborat bo‘lib, ulardan 67 km (6,4%) rekonstruksiya qilishni va 355 km (34,0%) mexanizmlar bilan tozalashni talab etadi. Xo‘jalik ichki zovur-drenaj tarmoqlarining uzunligi 1647 km bo‘lib, shundan 77 km (4,7%) qayta qurishni va 520 km (31,6%) mexanizmlar bilan tozalashni talab etadi.

Viloyatqo‘mitasitomonidan20 banddan iborat chora-tadbirlar ishlab chiqilib, tuman hokimligihamda tuman Prokuraturalari bilan hamkorlikda ushbu obyektlarni ko‘chirilish choralari belgilanib olindi. Viloyatning barcha tumanlarida va shaxar xududidagi mavjud avtotransport vositalarini yuvish va tozalash joylarini qayta inventarizatsiyadan o‘tkazish xosil bulgan oqava suvlarini relefga suv manbalariga tashlanishi bo‘yicha (PDS) me’yoriy xujjatlar rasmiylashtirishi, shuningdek kanalizatsiya tarmoqlariga tashlanadigan oqava suvlarni tashlanishi meyyordan ortiqcha oqizilishi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 1.03.2003-yildagi №199-sonli (15)sonli qaroriga asosan atrof tabiiy muxitga relyefga suv manbalariga tashlab kelinayotgan oqavalar uchun tulov xisobotlarini tashkil qilish ishlari olib borilmoqda. Tabiatni muxofaza qilish qo‘mitasining Ekologik ekspertiza tomonidan xududda fa’oliyat olib borayotganbaliqxonalarga berilgan ekologik xulosalar qayta inventarizatsiyadan o‘tkazilib, oqava suvlarni me’yorlashsuv manbalariga tashlanishi uchunPDS xujjatlari ishlab chiqish maqsadidaogohlantirish xatlari berilmoqda. Bugungi kunga qadar Qiziltepa tumanida 7ta Karmana tumanida 3ta Konemex tumanida 1ta Navbaxor tumanida 1ta Xatirchi tumanida 2ta Zarafshon shaxrida 2ta korxonalarga PDS xujjatlari rasmiylashtirib berildi.

Viloyatdagi mavjud va fa’oliyat ko‘rsatib kelayotgan tuman va shaxar xududidagi barcha baliq urchitish va ko‘paytirish xavzalari xolatiga ogxlantirish xatlari berilib, oqava suvlarni me’yorlash PDS xujjatini rasmiylashtirish uchun muxlat belgilanmoqda.

Viloyat“O‘simliklar va hayvonot dunyosini muhofaza qilish” inspeksiyasiviloyatmiqyosidahayvonotva o‘simliklardunyosiniqo‘riqlash, saqlashhamdatarg‘ibot ishlarinibajaradi.

Inspeksiyatomonidan 2016 yil davomida (2015 yil davomida) 413 (410) marotabatabiatqonunchiligibuzilganligianiqlandi.

Sohalar bo‘yicha: 44 (26) tasi ovchilikqoidalari, 135 (212) tasibaliqchilikqoidalari, 234 (172)tasi o‘simlikdunyosidanfoydalanishqoidalaribo‘yichadir.

Aniqlangan qonunbuzarliklarga jami 47076579 (49657177) so‘mmiqdoridajarima solingan, jumladan ovchilikbo‘yicha 6095216 (2904729) so‘m, baliqchilikzahirasi bo‘yicha19926708 (30682720) so‘m, o‘simlik dunyosini asrash bo‘yicha 21054655 (16069728) so‘m.

Viloyat tabiatiga yetkazgan zarari uchun 194 (132) nafar fuqaroga 103171686 (47416400) so‘m miqdoridatovon pulisolingan, jumladan ovchilik qoidalari bo‘yicha 13 (3) nafar fuqaroga 14287326 (2498240) so‘m miqdorida, baliqchilik zahirasi bo‘yicha 4 (13) nafar fuqaroga 8179072 (2990055) so‘m miqdorida, o‘simlik dunyosini asrash bo‘yicha96 (116) nafar fuqaroga 80705288 (41928105) so‘m miqdorida solindi.

Navoiy viloyati Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi ovchi- baliqchilar sprot birlashmasi Navoiy viloyat bo‘limi hamda Viloyat veterinariya boshqarmasi mutassaddi xodimlari bilan qo‘shma reja tuzilib parranda grippi tarqalishini oldini olish, yovvoyi hayvon va qushlarni favqulotda tarqalgan har xil epidemik kasalliklardan davolash bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqildi.

2016 yil Mart oyida “Ipoteka-bank” ATIB tomonidan baliqchilik sohasiga kreditlar ajratish mexanizmi bo‘yicha o‘quv simenari o‘tkazildi va unda “O‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish” inspeksiyasi bosh mutaxassisi P.Ro‘ziqulov ishtirok etib, yig‘ilganlarning baliqchilik sohasiga oid savollariga javob berdi.

2016 yil 18 mart kuni “Dunyo bo‘ylab” televideniyasi orqali efirga uzatilgan “Navoiy viloyati hududida atrof muhitni obodonlashtirish va ko‘chat ekish mavsumida amalga oshirilayotgan tadbirlar” mavzusiga oid ko‘rsatuvda “O‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish” inspeksiyasi bosh mutaxassisi P.Ro‘ziqulov chiqishi namoyish etildi.

2016 yil 25 aprel kuni “Navoiy viloyati” televideniyasi orqali efirga uzatilgan “Diyorimiz tabiati” mavzusiga oid ko‘rsatuvda “Viloyat hududida dorivor o‘simliklarni yetishtirish va zahirada saqlash, 16-apreldan 31-may kuniga qadar baliq ovlash ta’qiqlangan davr hamda Ko‘chatlar parvarishi” rukni ostida “O‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish” inspeksiyasi bosh mutaxassisi P.Ro‘ziqulov chiqishi namoyish etildi.

Navoiy viloyat Davlat ekologik ekspertizasi hisobot davrida, O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Davlat ekologik ekspertizasi to‘g‘risida”gi qonunlar “Ekologik ekspertiza to‘g‘risida”gi Nizom xamda boshqa xarakatdagi normativ xujjatlar asosida faoliyat ko‘rsatib, qo‘yidagi asosiy ishlarni amalga oshirdi:

2016 yil davomida Navoiy viloyati bo‘yicha atrof muxitga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi III (past darajada xavfli) va IV (maxaliy ta’sir kursatish) toifalarga mansub bo‘lgan obyekt materiallari viloyat davlat ekologik ekspertizasida ko‘rib chiqildi.

Navoiy viloyatida 2016 yil davomida104 ta RECHCh (PDV), 58 ta RECHL(PDO)va 13 ta REOSM (PDS)jami viloyat bo‘yicha 175 ta me’yoriy hujjatlari ishlab chiqilishi rejalashtirilgan.

2016yil davomida belgilangan ekologik normativ hujjatlarrejasi 175 ta bo‘lib, 242 ta ekologik normativ hujjat ishlab chiqildiyoki 115 foizga bajarildi.

2015 yilga nisbatan 21 ta ko‘p ekologik normativ hujjatlar ishlab chiqilgan.

Ekologik sertifikatlashtirish, standartlashtirish va me’yorlashtirish DUK korxonasining Navoiy filiali 2016yil davomidabajarilgan ishlarni 2016 yil“Boshdavekosertifikat” boshqarmasi tomonidan tasdiqlangan ish-reja jadvaliga asosan olib borildi.

Bo‘limning ish reja – jadvaliga asosan 2016 yil davomida – 300 ta sertifikatlar rasmiylashtirish lozim edi, haqiqatda esa – 250 ta(shundan, olib kirish- 14 ta, tex.jarayen – 114 ta, chiqindilar -105 ta, olib chikish-8 ta,xizmatlar- 9 ta)sertifikatlar korxona va tadbirkorlarga berilishi ta’minlandi.

“Navoiyvilekosertifikat” bo‘limi va Navoiy viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi 2016 yil davomida viloyat, shahar va tuman inspeksiyalari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil19 apreldagi №151-sonli qarori, “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonunning 46- moddasi, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi qonunning 19-20 moddasi, “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonunning 23- moddasitalablari hamda O‘zbekiston Respublikasi TMQDQning prognoz ko‘rsatgichlarini bajarilishi yuzasidan ish reja –jadvali tuzildi va viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mita raisitomonidan tasdiqlandi.

Maxalliy jamg‘arma bo‘yicha O‘zbneiston RespublikasiVazirlarMaxkamasining 2003 yil 1-maydagi№199 sonliva2006 yil6-fevraldag № 15 sonli qarorlariasosidatasdiqlanganVazirlarMaxkamasitomonidan1993 yil24 maydagi №246 sonli tasdiqlangan “NIZOMI”ga asosan ish olib boradi.

Xozirgikunda Maxalliy Jamg‘armada 3 kishidan iborat ishchi shtat birligitasdiqlanib,3-ta mutaxasisbo‘lim boshlig‘i, 1-toifali mutaxassisi va 2-toifa mutaxassisi faoliyat ko‘rsatib kelmokda.

Maxalliy Jamg‘armaning asosiy ish faoliyati kompensatsiya to‘lovlaridan tushayotgan pul mablag‘larini xisob kitobini yuritish va Vazirlar Maxkamasi tomonidan 1993 yil 24-maydagi№246-sonli Maxalliy Jamg‘armaning tasdiqlangan Nizomiga asoslanib xarajatlarininazoratini olib boradi.

Vazirlar Maxkamasining 2003 yil 1-maydagi №199-sonliva 2006 yil 06 fevraldagi№15- sonli qarori bo‘yicha 2016 yil mobaynida tasdiklangan tushum va xarajatlar smetasiga asosan jami 1417255,0 ming sumga tushum rejalashtirilgan, 2016 yil yakuni bilan jami 1133861,2 ming sum mablag kelib tushdi. Bu rejaga nisbatan 80,0% ni tashkil kiladi.

Shuningdek, jamgarmaga joriy yilning 2016 yil yakuni bilan tushgan mablagning utgan yilning 2015 yil yakuniga nisbatan solishtirganda 94,3% ga kam, yoki 2015 yil yakuni bilan 1201815,2 ming sum mablag tushgan bulsa 2016 yil yakuniga 1133861,2ming sumni tashkil etdi.

Tabiatdan foydalanuvchilar tomonidan atrof muhit ifloslantirganlik va chiqindilarjoylashtirganlik uchunkompensatsiyatulovlari2016 yiluchun 1100000,0 ming so‘mga tushum rejalashtirilgan. Shundan 2016 yil yakuni bilan953945,0 ming sum to‘lov mablag‘lari undirildi. Bu rejaga nisbatan 86,7% tashkil qilmoqda.

Jumladan:

Shaxar va tumanlar nomi Inspektorlar ruyxati 2016 y rejasi Undirildi Bajarilishi%
1 Navoiy shaxar Bozorov F 300000,0 359100,4 119,7%
2 Karmana tumani Jalilov A 150000,0 121624,3 81%
3 Zarafshon, Tomdi tumanlari Azizov A 150000,0 158267,8 105%
4 Uchquduq tumani Kenjayev S 100000,0 77897,3 78%
5 Konimex tumani Parmonov F 60000,0 38938,5 65%
6 Nurota tumani Ro‘ziyev H 55000,0 40407,8 74%
Kursatgichi past tumanlar
7 Qiziltepa tumani Allayorov F 130000,0 73757,4 57%
8 Navbaxor tumani Jurakulova Sh 85000,0 46886,9 55%
9 Xatirchi tumani Jamilov A 70000,0 37064,6 53%
Jami 1100000,0 953945,0 86,7%

2016 yil yakuni bilan qarzdorlik bo‘yicha kompensatsiya to‘lovlarini o‘z vaqtida to‘lamagan jami 185 ta korxonalarning qarzdorlik summasi 214913,1 ming so‘mni tashkil qiladi

2016 yil yakuni bilan xo‘jalik sudiga 51 ta korxona va tashkilotlardan jami 242199,6 ming sumga ma’lumotlar berilib, ijroga karatilib, shundan 43187,3 ming summi undirildi.

Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor bo‘lgan jismoniy va yuridik shaxslardan ma’muriy va sud tartibida undiriladigan jarima va davolar uchun tushum va xarajatlar smetasiga muvofiq 157225,0ming so‘m tushurilishi rejalashtirgan bo‘lib, 2016 yil yakuni bilan 129361,8 ming so‘m to‘lov mablag‘lari kelib tushdi. Bu rejaga nisbatan 82,3% tashkil qilmoqda.

Undirilgan jarimalar buyicha 2015 yil yakuni bilansolishtirganda90,1 % ga kamaydi yoki 2015 yil yakuni bilan143552,9ming so‘m mablag‘ undirilganbulsa,2016yil yakuni bilan129361,8 ming so‘mni tashkil etdi.

Vazirlar Maxkamasining 290-sonli qaroriga asosan daraxt kesganligi uchun 160000,0 ming so‘m rejalashtirilgan bo‘lib,2016 yil yakuni bilan 48801,5 ming so‘m to‘lov mablag‘lari kelib tushdi ya’ni 30,5 % bajarildi.

Daraxt kesganligi buyicha 2015 yil yakuni bilansolishtirganda 80,9%ga oshdi yoki 2015 yil yakuni bilan 60310,5 ming so‘m mablag‘ undirilganbulsa,2016yil yakuni bilan 48801,5 ming so‘mni tashkil etdi.

Vazirlar Maxkamasining 2010 yil 3-fevraldagi №11-sonli qaroriga asosan 2016 yil yakuni bilan jami 109 ta korxona va tashkilotlardan kommunal xizmatlari uchun 95728,4 ming sumga xisobot olinib, shundan 94 ta korxona va tashkilotlardan jami 86950,4 ming sum pul mablag‘lari undirildi.

MaxalliyJamg‘armaVazirlarMaxkamasining 1993 yil 24- maydagi№246-sonliqaroribilantasdiqlanganNizomning6-bandiga asosan2016 yil uchun1417225,0 ming sumgadastur ishlab chiqilib, 2016 yil yakuni bilan belgilangan summadan1133861,2ming sum Mahalliy jamg‘arma xisobraqamigatushirilib, shundan xisobot davrida “Tabiatni muxofaza qilish jamg‘armalari to‘g‘risida” giNizomning 6-bandidako‘rsatilganmaqsadlaruchunsarflanganmablag‘larjami 1128371,9 ming sum tashkil etdi.

Shundan:

Ilmiy-tadqikot, me’yoriy-uslubiy va tabiatni muhofaza qilish tadbirlariga jami 152984,1 ming sum pul mablaglarini tashkil etadi

-Navoiy viloyati Qiziltepa tumanida “Buxoro” KVP , Nurota tumani Gozgon KVP va Centob Shaxi Mustafo x/k, Konimex tumani Uchtepa QVP ga bir donadan quyoshdan tok xosil kilish stansiyasini o‘rnatish uchun 36500,0 ming sum,

-“Navoiyazot” AJ korxonasi faoliyatida hosil bo‘luvchi chiqindilar tarkibini o‘rganish va iqtisodiy samara beruvchi chiqindilarni utilizatsiya qilish texnologiyasini ishlab chiqish uchun 42690,0 ming sum,

-Qo‘mita ish faoliyatida qulayliklar yaratish uchun 6 dona komp’yuterlar jamlanmasi, 4 dona konditsioner va 1 dona fotoaparatni xarid kilish uchun 30978,0ming sum,

— “Mening maxallamning ekologik xolati” xakida eng yaxshi video rolik tayyorlash va Respublika konkursida qatnashish. Ekologiya va omaviy axborot vositalari orqali yoritib, atrof muhitni muhofaza qilish bo‘yicha eng obod ekologik toza mahalla tanlovini o‘tkazish, xamda Xalqaro ekologiya kunlari munosabati bilan viloyatda “Ona tabiat ekologiyasi” Respublika konkursi o‘tkazish uchun 1818,1 ming sum,

— Atrof muxitni muxofaza qilishga qaratilgan teleko‘rsatuvlar, tadbirlar, xodimlarning ekologik gazeta,qo‘llanma nashriyotlari bilan ta’minlash xamda ekofestivallar o‘tkazish uchun 13998,0 ming sum,

— “Jonli tabiat” Qizilkum kakligini asrash va kupaytirish buyicha mikropitovnik tashkil e’tish uchun 12000,0 ming sum,

— O‘simlik va hayvonot turlarining kadastrini yuritish uchun litsenziyalangan Arc GIS (Arc View) dasturini xarid qilish uchun 15000,0 ming sum,

Viloyatkumitasiningmoddiy-texnika bazasinirivojlpntirishuchun jami 152232,2 ming sumni tashkil etdi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2010 yil 2- apreldagi 62-sonli qaroriga asosan davlat byujetiga mahalliy jamg‘arma tomonidan 725558,4 ming so‘m mablag‘ o‘tkazib berildi

Vazirlar Maxkamasining 24.05.1993 yildagi №246 sonli qaroriga asosan Respublika tabiatni muhofaza qilish jamg‘armasiga 97597,2 ming so‘m o‘tkazildi.

Ekologik targ‘ibot va tashviqot ishlari bo‘yicha o‘tkazilgan tadbirlar

Navoiy viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi targ‘ibot va tashviqot bo‘limi tomonidan 2016 yilga mo‘ljallanganish rejasi ishlab chiqildi. Bugungi kunda yillik reja asosida qo‘mita tizimida hamkor tashkilotlar bilan birgalikda sohaga oid bir qancha chora-tadbirlar o‘tkazilib, targ‘ibot va tashviqot ishlari amalga oshirilib kelinmoqda.

Shuningdek2016 yil “Sog‘lom ona va bola yili” Davlat dasturi asosida chora-tadbirlar dasturi ishlab chiqilib, dastur asosida korxona va tashkilotlar bilan hamkorlikda tadbirlar amalga oshirilib kelinmoqda. Viloyat, shahar va tumanlardagi maktablarda, oliy o‘quv yurtlari va o‘rta maxsus kasb hunar kollejlari hamda litseylarda,korxona, tashkilot va muassasalarda Navoiy viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, shahar va tuman inspeksiyalari xodimlari bilan hamkorlikda“Ekologiya va men”, “Sog‘lom turmush yoshlar kelajagi”, “Tabiatga mening mehrim o‘zgacha”, “Chiqindilar to‘g‘risida”, “Suvli va botqoqli hududlarning bugungi kundagi ahvoli”, “Tabiat bizning do‘stimiz”, “Tomchi suvda hayot jilvasi”, “Ekologik nazorat to‘g‘risida”, “O‘zbekiston Respublikasining barqaror taraqqiyot maqsadlari uchun ta’lim (BTT) Konsepsiyasini targ‘ib qilishda ta’lim muassasalarining o‘rni”, “Flora va fauna dunyosini asraylik”, “Har bir yoshga bir nihol”, va boshqa bir nechta mavzularda davra suhbatlari, seminarlar, uchrashuvlar tashkil etilib o‘tkazildi. Shuningdek qo‘mita xodimlari tomonidan hamkor tashkilotlar bilan birgalikda Ekologiya va Tabiatni asrash mavzularida targ‘ibot va tashviqot ishlari olib borilib keng jamoatchilikga yetqazilmoqda.

Jumladan;

2016 yil 11 yanvar kuni Xatirchi tumanidagi xizmat ko‘rsatish va servis kollejida “11 yanvar –Qo‘riqxona va milliy bog‘lar kuni” munosabati bilan davra suhbati o‘tkazildi. Davra suhbatiga kollej o‘quvchilari va qo‘mita xodimlari ishtirok etdi. Davra suhbatini Viloyat qo‘mitasining targ‘ibot va tashviqotxodimi Z.Dushanova kirish so‘zi bilan ochib berdi. Davra suhbatida ma’ruzachilar tomonidan ma’ruzalar tinglandi. Ular o‘z ma’ruzalarida mamlakatimizda bioxilma-xillikni saqlab qolish bo‘yicha qabul qilingan Milliy strategiya va harakat rejasida muhofaza etiladigan tabiiy xududlarga alohida e’tibor qaratilib, bu sohadagi faoliyatni yanada jonlantirish, uning samaradorligini oshirishga oid qator vazifalar va uzoq yillar davomida to‘planib qolgan muammolarni hal etishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar to‘g‘risida hamda muhofaza qilinadigan hududlarni tashkil etish, qayta tashkil etish va bunday hududlarni faoliyat yuritishning iqtisodiy mexanizmlarini xalqaro amaliyotdan kelib chiqqan holda olib borishmasalasi ana shunday vazifalardan biri ekanligi to‘g‘risida gapirib o‘tdi. Davra suhbati qiziqarli va mazmunli bo‘ldi.

2016 yil 15 yanvar kuni Navoiy shahridagi “Yoshlar markzi”da “O‘zbekistonda Respublikasida tabiatni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va qayta tiklash sohasida davlat va jamoat ekologik nazoratning huquqiy asoslari” mavzusida seminar o‘tkazildi. Seminarda viloyat xokimligi, viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, viloyat Adliya boshqarmasi, qishloq va suv xo‘jaligi boshqarmasi, sanoatgeokontexnazorat, viloyat sog‘liqni saqlash boshqarmasi, ichki ishlar boshqarmasi, “Yer-mulk” DK, xo‘jalik yurituvchi subektlar, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik vakillari hamda OAV vakillari ishtirok etdilar.

Ushbu seminarda Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mita raisi o‘rinbosari X.Baqoyev o‘z ma’ruzasidaO‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamsining 2015 yil 8 oktyabrdagi “Ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan idoraviy ekologik nazoratni amalga oshirish tartibi, ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi, ekologik xizmat to‘g‘risida, ekologik audit to‘g‘risida namunaviy nizomlarning mazmun mohiyatini xo‘jalik yurituvchi subektlar, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik vakillariga, korxona va tashkilot vakillariga keng tushincha berdi.

2016 yil 22 yanvar kuni viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi hamda Navoiy davlat pedagogika institutining “Tabiiy fanlar” fakulteti hamkorligida “Biz yoshlar vatanimiz obodligi uchun ma’sulmiz” mavzusida davra suhbati o‘tkazildi.

Davra suhbatini “Tabiiy fanlar” fakulteti dekani b.f.n. B.Y.Jumaboyev ochib berdi. Biologiya o‘qitish metodikasi ta’lim yo‘nalish talabalaridan Sh.Amrullayeva, N.Musayeva, U.Mavlonova, N.Qodirova, S.Jumabayeva, D.Akbarovlar o‘zlarining mahallalari va ijarada turgan mahallalari haqida fikirlari tinglandi, atrof-muhit aks ettirilgan videoroliklar qo‘yildi.Tadbir so‘ngida tadbirda faol ishtirok etgan talabalarni ekologik mazmundagi kitoblar, jurnallar, gazetalar va ekologik qo‘llanmalar bilan taqdirlandi.

2016 yil 29 yanvar kuni Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi hamda Karmana sanoat kasb hunar kolleji, hamkorligida muhim ekologik sana “2-fevral-Suvli botqoqli hududlar halqaro kuni”ga bag‘ishlangan davra suhbati o‘tkazildi. Davra suhbatigaviloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mita xodimlari, ekoharakat faollari, kollej o‘quvchilari va axborot vositalari xodimlari ishtirok etdilar.

Ma’lumot o‘rnida takidlash kerakki, Suvda suzuvchi qushlar yashash joylari sifatida xalqaro ahamiyatga ega bo‘lgan suv botqoq joylar to‘g‘risidagi Konvensiya (Ramsar konvensiyasi) 1971 yilda Ramsar (Eron) shahrida imzolandi. Unining asosiy maqsadi suv botqoq joylari (ko‘llar, daryo vodiylari, botqoqlashgan hududlar, dengiz qo‘ltiqlari) va suvda suzuvchi qushlarni aniqlash va saqlab qolishdan iborat.

O‘zbekiston Respublikasi 2001 yilda Ramsar konvensiyasiga qo‘shildi. O‘zbekistonhududida suvda suzuvchi va suv atrofida yashaydigan qushlar to‘planadigan joylar sifatida juda muhim, suv organizmlari katta zahirasiga ega, muhofaza qilinishi va to‘g‘ri barqaror foydalanilishini talab qiladigan taxminan 10 ta suv havzasi mavjud.

Ro‘yxatga xalqaro ahamiyatga ega bo‘lgan suv botqoq joylari, masalan, 2008 yilda “Aydar-Arnasoy” kiritilgan. Hozirgi kunda To‘dako‘l va Quyumozor suv omborlari xalqaro Ramsarkonvensiyasi ruyxatiga kiritilishi borasida ishlar olib borilmoqda.

O‘zbekistonda qushlar va sayg‘oqlar ko‘chib yuradigan turlar sanaladi. Qushlar uchib o‘tishiga, birinchi navbatda, ob-havo sharoitlari ta’sir ko‘rsatdi. Lekin qushlar dam olish yerlarining mavjudligi ham ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi.

1999-2000 yillarda Qoraqalpog‘iston Respublikasida sodir bo‘lgan qurg‘oqchilik tufayli yuz minglab qushlar uchib o‘tish davrida dam oladigan havzalari qurib qoldi va uchib o‘tadigan qushlar dislokatsiyasida o‘zgarish ruy berdi. Kuzda uchib o‘tish mavsumida suvda suzadigan qushlar ommaviy ravishda Buxoro va Qashqadaryo viloyatlari havzalariga ko‘chishdi. Hayoti suv bilan bog‘liq bo‘lgan to‘ng‘iz, ondatra va boshqa hayvon turlarining soni keskin qisqardi.

Suvda suzadigan qushlar miqdori odatda inson omiliga bog‘liq emas. 60 mingtagacha qush ovlangan yillarda ham bu uchib o‘tayotgan suvda suzuvchi qushlarning atigi 0,2 foizini tashkil qilar edi. Hozirgi paytda 0,08-0,1 foizgacha qush ovlanmoqda. Qushlar yashaydigan joylarning buzilishi qushlarning boshqa qulay joylarga ko‘chishiga olib keladi.

Biroq shunga e’tibor qaratilishi lozimki,O‘zbekiston tomonidan qator Konvensiya va Bitimlar imzolanganki, ularga ko‘ra biz suvda suzuvchi qushlarning yashash va qishlash joylarini saqlab qolish majburiyatini olganmiz: Ramsar konvensiyasi asosan suvda suzuvchi qushlar yashash joylari sifatida xalqaro ahamiyatiga ega bo‘lgan suv botqoq joylari to‘g‘risida; Bonn konvensiyasi –yovvoyi hayvonlarning ko‘chib yuruvchi turlarini muhofaza qilish; Afro-Yevroosiyo ko‘chib yuruvchi suv botqoqlik qushlarini muhofaza qilish bo‘yicha Bitim Sibir turnasi yoki oq turna bo‘yicha Bitim; Oq turnani muhofaza qilish bo‘yicha chora-tadbirlarga nisbatan hamjihatlik haqidaMemorandum.

Ma’ruzachilar tomonidan ta’kidlanganidek, suvbotqoqli hududlari

Sayyoramizning barqaror rivojlanishida, suvli va batqoq sharoitida yashashga moslashgan o‘smilik va hayvonot dunyosini va ayniqsa o‘troq hamda uchib o‘tuvchi qushlarni muhofaza qilishda, dunyo aholisini zaruriy mahsulotlar bilan ta’minlashda, hududiy iqlimiy sharoitlarining barqarorligini ta’minlashga xizmat qilishi bilan ham ahamiyatlidir.

2016 yil 13 fevral kuni Navoiy shahridagi “Yoshlar markazi”da xalq deputatlari viloyat Kengashi huzuridagi Ijtimoiy sheriklik bo‘yicha jamoat komissiyasining “2015 yilgi foaliyati natijalari va 2016 yildagi muhim vazifalari to‘g‘risida” yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.

Yig‘ilishga xalq deputatlari Navoiy viloyat Kengashi huzuridagi ijtimoiy sheriklik bo‘yicha jamoat komissiyacining a’zolari, tegishli korxona, tashkilot va muassasa rahbarlari, keng jamoatchilik hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.

Yig‘ilish avvalida dastlab jurnalistlar uchun “Ijtimoiy sheriklik bo‘yicha jamoat komissiyasining 2015 yilgi faoliyati natijalari va 2016 yildagi muhim vazifalar” mavzusida matbuot anjumani tashkil etildi.

Anjumanda davomida komissiya a’zolari tomonidan “2016 yilda ish o‘rinlarini yaratish va aholi bandligini ta’minlash dasturi”ni amalga oshirilishi, shuningdek, mazkur sohada ijtimoiy sheriklikni rivojlantirishga nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqoralik jamiyatining boshqa institutlarini jalb qilish”, viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi raisi Sh.Xudoyqulovning “2013-2017 yillarda O‘zbekiston Respublikasida atrof-muhit muhofazasi bo‘yicha harakat dasturi”ni amalga oshirilishi, shuningdek, mazkur sohada ijtimoiy sheriklikni rivojlantirishga nodavlat notijorat tashkilotlarni jalb qilish bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida”gi ma’ruzalar tinglandi.

Shuningdek, “Nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi tomonidan qo‘llab-quvvatlangan grant loyihalarini amalga oshirilishi haqida nodavlat notijorat tashkilotlarining olib borayotgan faoliyati xususida”gi ma’ruza ham yig‘ilganlar e’tiboriga havola etildi.

Yig‘ilishda alohida ta’kidlandiki, respublikamizda muhtaram Yurtboshimiz rahbarligida “Kuchli davlatdan – kuchli fuqarolik jamiyati sari” tamoyili hayotimizga izchil tatbiq etib kelinmoqda, yildan-yilga fuqarolik jamiyatining iqtisodiy negizi mustahkamlanib, mamlakatimiz hayotida nodavlat tuzilmalari, jamoat tashkilotlari va o‘zini o‘zi boshqarish organlarining faoliyati tobora takomillashmoqda.

2016 yil 26 fevral kuni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015 yil 11 dekabrdagi 07-07/1-76-sonli bayoni bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasida 2016 yilda yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirishga qaratilgan qo‘shimcha chora-tadbirlar Dasturi”, viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining ish rejasining ijrosini ta’minlash maqsadida“Kamolot” YOIXning viloyat Kengashi huzuridagi “Salomatlik va ekologiya” to‘garagi bilan yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib etish, ularning atrof-muhit muhofazasidagi rolini oshirish maqsadida Karmana tumanidagi “Navoiy Issiqlik elektr stansiyasi” AJda “Biz – sog‘lom turmush tarzi tarafdorimiz” shiori ostida “Ekologiya va men” mavzusida davra suhbati o‘tkazildi.

O‘tkazilgan davra suhbatida, viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, Harakatning viloyat Kengashi huzuridagi “Salomatlik va ekologiya” to‘garagi, viloyat Sog‘liqni saqlash boshqarmasi, O‘zbekiston Ekologik harakati viloyat bo‘linmasi, hamda viloyatdagi OAVlari vakillari ishtirok etdilar.

2016 yil 1 mart kuni Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish bo‘yicha namunaviy nizomni tasdiqlash to‘g‘risida”gi 2015 yil 8 oktyabrdagi 287-sonli qarori Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasida jamoatchilik ekologik nazorati institutini rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasi ijrosini ta’minlash maqsadida “Jamoatchilik ekologik nazorati tizimini tashkil etish yuzasidan amalga oshirilishi lozim bo‘lgan ishlar”mavzusidagi seminar bo‘lib o‘tdi. Seminarda O‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish davlat qumitasi vakili, viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi xodimlari, viloyat “Mahalla” xayriya jamoat fondi,shahar va tuman mahalla fuqaro raislari va OAV vakillari ishtirok etdi.

Ushbu seminarda viloyatdagi xar bir mahallalarda hamda ekologiya sohasidagi NNT larda kamida ikkitadan jamoatchi inspektorlarni shakillantirish, bujamoatchi inspektorlar vakolatlari va vazifalari to‘g‘risidaO‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining Yer va suv nazorati boshqarmasi mutaxassisi N.Shokirov ishtirokchilarga kengroq tushintirib o‘tdi. Seminar savol javoblarga boy va qiziqarli o‘tdi.

2016 yil 2 mart kuni “3-mart — Xalqaro yovoyi tabiatni asrash kuni” munosabati bilan yoshlarning ekologik madaniyatini shakillantirish, ularning atrof-muhit muhofazasidagi rolini oshirish maqsadida Navoiy shahridagi 6-sonli maktabda “Tabiatga mening mehrim o‘zgacha…!” mavzusida ko‘rgazma o‘tkazildi.

O‘tkazilgan ko‘rgazmada, viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, “Kamolot” YOIH viloyat Kengashi huzuridagi “Salomatlik va ekologiya” to‘garagi, viloyat Sog‘liqni saqlash boshqarmasi, O‘zbekiston Ekologik harakati viloyat bo‘linmasi vaOAVlari vakillari ishtirok etishdi.

Tadbirda maktab o‘quvchilari tomonidan turli xil ko‘rinishda ko‘rgazmalar namoyishi hamda yosh rassomlar tomonidan tabiatni asrab avaylash mavzusida rasm chizish tanlovi o‘tkazildi. Tadbir so‘ngida viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi hamda “Kamolot” YOIH viloyat Kengashi tomonidan faxriy yorliqlar va estalik sovg‘alari topshirildi.Tadbir juda qiziqarli o‘tdi.

2016 yil 11 mart kuni Navoiy shahridagi 29-sonli “Marjon” MTMda “Tabiat bizning do‘stimiz” mavzusida tadbir o‘tkazildi. Tabirga Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi vakillari, 29-sonli “Marjon” MTM xodimlari va OAV vakillari ishtirok etdi. Tadbir sahna ko‘rinishida bo‘lib o‘tdi. Unda bog‘cha bolajaonlari tabiatga o‘z mehrlarini turli xil raqslar va she’rlar bilan namoyon etdi.

Tadbir so‘nigida bog‘cha bolajonlariga viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan estalik sovg‘alar hamda diplomlar topshirildi.

Har yili Navro‘z bayrami arafasida umumhalq xasharlari o‘tkaziladi, bu millatimizning ananalariga aylanib qolgan. Ushbu an’ana viloyatimizning barcha hududlarida olis qizilqum ovullarigacha yetib bordi. 2016 yil 12-13 mart kunlari Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan umumhalq hayriya hashari bo‘lib o‘tdi. Umumhalq hashariga qo‘mitaning 85 nafar xodimlari ishtirok etdilar.

Qo‘mitaning xodimlari qo‘mita atrofidagi daraxtlarni oqlash, latoklarni tozalash, mevali daraxtlarni ekish ishlarini olib bordilar. Umumhalq xayriya hashariga barcha qo‘mita xodimlari faol qatnashdilar.

2016 yil 17 mart kuni Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining yig‘ilish zalida “22 mart-Butunjohon suv kuni” munosabati bilan davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Davra suhbatiga Karmana oziq-ovqat sanoati va mehmonxona xo‘jaligi kasb hunar kollejining “Atrof muhitni muhofaza qilishyo‘nalishidagi”o‘quvchilar, O‘zbekiston Ekologik harakati Navoiy xududiy bo‘linmasi va OAV vakillari ishtirok etdilar. Davra suhbatini viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining targ‘ibot –tashviqot yetakchi mutaxassisi Z.Dushanova ochib berdi.

Davra suhbati dasturiga asosanЕr qari va yer, suv resurslarini muxofaza qilish va undan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi boshlig‘i N.Boltayev ma’ruza qildi. O‘z maruzalarida butun dunyoni egallab turgan maydonini 4/1 qismi quruqlikdan qolgan 3 qismi suvlikdan iboratdir. Misol keltiradigan bo‘lsak butun yer yuzidagi 100%suvni 0.2% gina qismi ichimlikka yaroqli bo‘lgan suvni tashkil qiladi. Ayni kunda olimlar shu holatni chuqur o‘rganishmoqda. Ayrim davlatlarda suvga bo‘lgan ehtiyoj o‘ta yomon axvoldaligini oynayu jahon orqali va gazetalarda chop etilganligiga ko‘zingiz tushadi. Biz bugungi kunda suvga bo‘lgan ehtiyoj va talabni qondirish va uni e’zozlashni, undan samarali foydalanishni yo‘lga qo‘yishimiz uchun avval oiladan qolaversa ish joyimizda axolini onggiga yetkazishimiz zarur deb hisoblaymiz. Bizlar yashab turgan Navoiy viloyatiniichimlik va texnik suv bilan ta’minlash uchun yagona xisoblangan Zarafshon daryosi suv bilan ta’minlaydi.Zarafshon daryosini bugungi kundagi xizmati nixoyatda axamiyatlidir. Davra suhbati savol javoblar tariqasida qizg‘in o‘tdi.

2016 yil 25 mart kuniXatirchi tumani xizmat ko‘rsatish va servis kasb-hunar kollejida“Suv – bebaho tabiiy ne’mat” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi.Tadbirda viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi xodimlari,O‘zbekiston ekologik harakati Navoiy hududiy bo‘linmasi faollari, Xatirchi tumani xizmat ko‘rsatish va servis kasb-hunar kolleji o‘qituvchi va o‘quvchilari va OAV vakillari ishtirok etdi. Viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mita raisi o‘rinbosari X.Baqoyev kirish so‘zi bilan tadbirni ochib berdi. 

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Ekologik harakat deputatlar guruhi a’zosi F.M. Quvatov o‘z ma’ruzalarida Yer planetasidagi barcha suvlarning 96,3 % dunyo okeanlarining sho‘r suviga to‘g‘ri keladi. Mavjud chuchuk suvlarning katta qismi muzliklarda (1,73 %) va yer osti zahiralarida (1,70 %) joylashgan. Shuni aytish kerakki, Yer yuzida hozirgi vaqtda inson bevosita foydalanishi mumkin bo‘lgan chuchuk suvlar miqdori 0,30 % nitashkil qiladi.

Respublikamiz xalq xo‘jaligining suvga bo‘lgan yillik talabi 70-71 mlrd m3 ni tashkil etadi , shundan 60 mlrd m3 – yer usti daryo va soy suvlarini, 11 mlrd m3 – yer osti va qayta ishlatilgan suvlarni tashkil qiladi. Respublikamizning suv resurslaridan kompleks foydalanish sxemasiga ko‘ra, mavjud suv resurslari bilan jami 4,8 mln gektar maydondagi yerlar sug‘orilishi kerak bo‘lsa,hozirgi kunda jami 4,3 mln gektar maydondagi yerlar sug‘orilmoqda.Viloyatda umumiy sug‘oriladigan ekin yer maydoni 131800 gektardan iborat. Respublika bo‘yicha umumiy foydalanayotgan suvlarning tahminan 10 foizini, ya’ni 5 mlrd m3 atrofida tashlama suvlar tashkil etadi.Navoiy viloyatida yiliga 1,3 mlrd kub m. suv ishlatiladi va xalq xo‘jaligi extiyojlari uchun suvni asosan Zarafshon daryosidan (68,1%), ABMK dan ( 30,1%) va tog‘ suvlari va yer osti suvlaridan (1,8%) oladi. Tadbir savol javoblarga boy qiziqarli o‘tdi.

2016 yil 26 mart kuni Karmana qishloq xo‘jalik kollejida “Ekologik xavfsizlik va ekologik yo‘nalishdagi qonunchilik” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Davra suhbatida viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi xodimlari,O‘zbekiston ekologik harakati Navoiy hududiy bo‘linmasi faollari, Karmana qishloq xo‘jalik kolleji o‘quvchi va o‘qituvchilari ishtirok etdi. Tadbirning maqsadi ishtirokchilarda tabiat, uning bebaho ne’matlari va ulardan oqilona foydalanish hamda atrof-muhit muhofazasi sohasidagi qonunlarni bilishi har bir insonning, ayniqsa yoshlarning bilishi lozimligi haqida tushunchalar berildi.

Joriy yilning 1 aprel kuni sog‘liqni saqlash boshqarmasida “7-aprel Xalqaro salomatlik kuni” munosabati bilan “Ekologik muhit va inson salomatligi”mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Davra suhbatida viloyati sog‘liqni saqlash boshqarmasi tibbiyot xodimlari, viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi vakillari va OAV xodimlari ishtirok etdi.Navoiy viloyati Sog‘liqni saqlash boshqarmasi boshlig‘i R.Usmonov o‘z ma’ruzalarida Sayyorimizda inson faoliyati natijasida: iqlim o‘zgarishlari yerning barcha kengliklarida sezilmoqda, o‘rmon bilan qoplangan maydonlar qisqarmoqda, suv va ditosfera ifloslanayapdi, o‘simlik va hayvonot dunyosining ko‘pgina turlari yo‘qolib borayapdi. Jahon jamoatchiligining ta’kidlashicha, bugungi insoniyat taraqqiyotini belgilab beruvchi unsurlardan biri-ekologik omildir. Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining ma’lumotlariga ko‘ra, 80 % kasallik aynan ekologik nosog‘lom vaziyat tufayli vujudga kelmoqda ekanligi to‘g‘risida gapirib o‘tdi.

Inson o‘z extiyojlarini qondirish maqsadida tabiatga tasir ettirishni orttiraversa, bu yomon oqibatlarga olib kelishi mumkinligi, tabiatdagi salbiy o‘zgarishlarning oldini olish uchun tabiatdagi bog‘liqlik va muvozanatning buzilishiga yul qo‘ymaslik kerakligini, odamlar tabiatdan o‘z extiyoji uchun foydalanibgina qolmay, uni tiklashga xam e’tibor qaratishi kerak. Joriy yilning 21-22 aprel kunlari Navoiy shahridagi 11-ixtisoslashtirilgan umum ta’lim maktabida hamda Karmana tumanining 5-umum ta’lim maktablarida “22-aprel Butunjohon Yer kuni ”munosabati bilan “Ona tabiatni asraylik” mavzusida tadbir o‘tkazildi.

Unda maktab o‘quvchilar “O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi” xaqida va unda mamlakatimiz hududidagi kamyob va kamayib borayotgan o‘simlik va hayvon turlari, ular haqidagi ma’lumotlar 302 usimlik, 200dan ortik xayvon turlari kiritilganligi, shuningdek tabiatni muxofaza kilishva undan okilona foydalanish hattoki, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 55-moddasida belgilab qo‘yilganligini bilib oldilar “yer, yer osti boyliklari, suv, usimlik va xayvonot dunyosi xamda boshka tabiiy zaxiralar umummilliy boyliklar, ulardan okilona foydalanish zarur va ular davlat muxofazasidadir”.

Tadbir so‘ngida viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan diplom va estalik sovg‘alar bilan taqdirlandilar.

O‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi raisining 2016 yil 29 fevralda tasdiqlangan sayyor qabul qilish reja jadvaliga asosanNavoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi rahbariyati tomonidan 2016 yil 1-yarim yillikda shahar va tumanlarda jismoniy va yuridik shaxslarni qabul qilish ishlab chiqildi va ushbu jadvalga asosan joriy yilning mart, aprel, may, iyun oylarida barcha shahar va tumanlarda sayyor qabul qilish kunlari o‘tkazildi.

2016 yil 7 may kuni Navoiy viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan Navoiy viloyat OITS markazida“Sog‘lom turmush millat kelajagi garovi” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Unda FJSHMQMI Navoiy viloyat hududiy bo‘limi, viloyat matbuot va axborotboshqarmasi, viloyat DSENM markazi, viloyat teri tanosil kasalliklarshifoxonasi, viloyat OAV, NNTlar, Navoiy viloyat OITS markazi hodimlari ishtirok etdi.

Ushbu davra suhbatiga tashrif buyurgan sohamutaxassislari o‘z chiqishlarida: O‘zbekiston Respublikasidayoshlarga oid davlat siyosatiniamalga oshirishga qaratilganqo‘shimcha chora-tadbirlar dasturi ijrolarinita’minlash, yosh avlodning ekologik va estetik madaniyatini yuksaltirish maqsadida, aholiniayniqsa yoshlarniatrof-muhitmuhofazasiishlarida faol ishtirok etishi, sog‘lomturmush tarzini keng targ‘ib qilishgaalohida e’tiborqaratish lozimligi haqida alohida to‘xtaldilar.

2016 yil 11 may kuni Navoiy shahar 7-sonli umum ta’lim maktabida “Sog‘lom bola, sog‘lom jamiyat” mavzusida viloyat seminari bo‘lib o‘tdi. Seminar boshlang‘ich sinf o‘quvchilari o‘rtasida tashkil qilindi. Ushbu seminarda maktabning 4 sinf o‘quvchilari “Insonning tabiatga mehri” mavzusida interaktiv ko‘rinishida ochiq dars tashkil qilindi.

Dars so‘ngida viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi vakillari tomonidan foal qatnashgan o‘quvchilarni faxriy yorlig‘ bilan taqdirladilar.

5-iyun Butunjahon atrof muhitni muhofaza qilish kuni munosabati bilan Navoiy viloyatida Ekohaftalik o‘tkazildi. Ekohaftalik joriy yilning 31 maydan 5 iyun kunlarigaqadar o‘tkazildi.

Birinchi tadbir

Joriy yilning 31 may kuni soat 900 da “5-iyun Butunjahon atrof muhitni muhofaza qilish kuni” munosabati bilan hamda “Atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy va biologik resurslardan oqilona foydalanish hamda ularni qayta tiklash chora tadbirlari”dasturi asosida tashkil etilgan “EKOLOG O‘QITUVCHI” tanlovi bo‘lib o‘tdi. Ushbu tanlov Navoiy Davlat Pedagogika Instituti bilan hamkorlikda tashkil qilindi. Unda institut o‘qituvchilari tomonidan 4 ta yo‘nalish ya’ni ekologikilmiy maqolalar, ekologik video roliklar, ekologik loyixalar va ekologik ko‘rgazmali qurollar namoyishi bo‘lib o‘tdi. Ushbu tanlovda g‘olib bo‘lgan o‘qituvchilarni (1,2,3 o‘rinlar) Navoiy shahar markaziy madaniyat va istirohat bog‘ida bo‘lib o‘tadigan “Ekofestival 2016” bayram tadbirida diplom va sovg‘alar bilan taqdirlandi.

Ikkinchi tadbir

Joriy yilning 1 iyun kuni viloyat “Mahalla” xayriya jamoat fondi hamkorligida “Eng obod mahalla ekologik toza mahalla” ko‘rik tanlovi o‘tkazildi.

“Eng obod ekologik toza mahalla” tanlovi Navoiy viloyatining barcha mahalla fuqarolar yig‘inlarini qamrab olindi. Tanlov mahalla tomonidan mahalla hududida ko‘kalamlashtirish, obodonlashtirish, tomorqa madaniyatiga rioya etish va atrof muhit muhofazasi masalalariga e’tibor berishga hamda rivojlantirishga qaratilgan bo‘lib yuqori saviyada o‘tkazildi.

Tanlovning maqsadi: mahalla hududida ko‘kalamlashtirish, obodonlashtirish, tomorqa madaniyatiga rioya etish va atrof muhit muhofazasi masalalariga e’tibornikuchaytirish, mahallalardagi ekologik muammolarni, xolatni o‘rganish, ularning yechimlarini davlat organlari va jamoatchilik bilan hamkorlikda topishga harakat qilish, aholini, ayniqsa yoshlarning ekologik bilim saviyasi va madaniyatini oshirishga hamda tarbiyalashga ko‘maklashishdir.

Tanlov bir bosqichda o‘tkaziladi, har bir tuman va shaharlar alohida tanlovning ishchi guruhlari ishladi hamda viloyat muvofiqlashtiruvchi yagona tanlov komissiyasi tuzildi.Tanlov bir bosqichda bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda g‘oliblarini taqdirlash marosimi 2016 yilning 3-iyun kuni Navoiy shahar madaniyat va istirohat bog‘ida o‘tkaziladigan “Ekofestival 2016” bayram tadbirida diplom va sovg‘alar bilan taqdirlanadi.

Yakuniy tadbir

2016 yilning3-iyun kuni Navoiy shahar markaziy madaniyat va istirohat bog‘i maydonida 5 iyun – Butunjahon atrof-muhitni muhofaza qilish kuni munosabati bilan “Ekofestival 2016”bo‘lib o‘tdi.

Festivalda viloyat va Navoiy shahar hokimligi vakillari,viloyat tabiatni muhofaza qilish qumitasi xodimlari, O‘zbekiston ekologik harakati Navoiy hududiy bo‘linmasi faollari, viloyat madaniyat va sportishlari boshqarmasi xodimlari, “Farxod” va “Shirin” madaniyat saroyi san’atkorlari, viloyat “Kamolot” YOIH faollari, viloyat o‘rta-maxsus kasb hunar ta’\lim boshqarmasi, viloyat xalq ta’lim boshqarmasi,viloyatdagi barcha yirik sanoat korxonalari vakillari va OAV xodimlari ishtirok etishdi.

Bundan 43 yil avval, ya’ni 1972 yilda Stokgolm shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining atrof-muhitga bag‘ishlangan konferensiyasida Umumjaxon atrof-muhit kunini nishonlash to‘g‘risida qaror qabul qilingan edi.

Ushbu qarorning maqsadi- xalqaro hamjamiyatning e’tiborini atrof-muhit muhofazasi sohasidagi muammolarga hamda global ekologik falokatlarning oldini olish borasida tegishli chora-tadbirlarni qabul qilishga qaratilgan.

Ma’lumki, atrof muhit va aholi salomatligini muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash jarayonlarida yuzaga keladigan ekologik-huquqiy munosabatlarni tartibga solishda qonun hujjatlarining roli va ahamiyati beqiyosdir.

Ekologik qonunchilikni izchil va bosqichma-bosqich rivojlantirishga yo‘naltirilgan davlatning ekologik siyosatini samarali olib borish ushbu sohalardagi qonun hujjatlarining holatiga to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘liq.

Mamlakatimizda mustaqillikka erishgan paytdan boshlab atrof muhitni muhofaza qilish va ekologik nazoratni amalga oshirish sohasida muhim qonuniy baza shakllandi.

Hozirgi vaqtda milliy qonunchilik o‘zida atrof muhitni muhofaza qilish bo‘yicha faoliyatning turli aspektlarini tartibga soluvchi 20dan ortiq qonunlar va 130 tadan ortiq boshqa normativ-huquqiy hujjatlarni mujas-samlashtirgan.

“Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonun atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi asosiy qonun hujjati hisoblanadi.

Unda ekologik nazoratning, atrof tabiiy muhit holati monitoringining tizimi va vazifalari, davlat, shuningdek idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazoratining mazmuni ifodalangan.

Ushbu nazoratni amalga oshirish vakolatiga ega bo‘lgan organlar belgilangan. O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi, “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi, “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi, “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi, “Yer osti boyliklari to‘g‘risida”gi qonunlari va Yer kodeksida ham tabiat obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organlar keltirilgan.

“Nodavlat notijorat tashkilotlari to‘g‘risida”gi, “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi kabi qonunlarda atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish borasidagi faoliyatda nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarining ishtirok etish hamda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga ko‘maklashish bo‘yicha huquqlari mustahkamlangan.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tarkibi-da 15 nafar O‘zbekiston ekologik harakati deputlar guruhining faol ishtirok etayotganligini ta’kidlab o‘tishni joiz deb bilaman.

Ularning yaqindan ishtiroki bilan O‘zbekiston Respublikasining bir qator yani qonunlari ishlab chiqildi, jumladan O‘zbekiston Respublikasining “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi va “Ijtimoiy shekriklik to‘g‘risida”gi qonunlarini keltirish mumkin.

Festival doirasida atrof muhit muhofazasi, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda ekologik toza texnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy qilish borasida yutuqlarni aks ettiruvchi ko‘rgazmalarnamoyish etildi. 4 ta yo‘nalish bo‘yicha, ya’ni rasm, plakat, fotosurat va innovatsion loyiha-larning ko‘rgazmalari tashkil etildi.

Bundan tashqari, qo‘shma korxonalar, xususiy tadbirkorlar, fermer xo‘jaliklar, va xalq xunarmandlar tomonidan ishlab chiqilgan mahsulotlarning namoishlari ham tashkil etildi.

Viloyat tadbirkorlari tomonidan ichki va tashqi bozor uchun ishlab chiqilgan ekrologik toza mahsulotlarning assortimentilarini namoish etuvchi ko‘rgazmalar ko‘pchilikning diqqatini o‘ziga tortdi.

Bu yilgi festivalning o‘ziga xos tomonlaridan biri tabiat va uning muhofazasig, ekologik masalalarga oid kitob va jurnallar ko‘rgazmalarining tashkil etilishidir.

Festival ishtirokchilari konsert dasturlari, “O‘zbek jang san’ati” sport guruhi ko‘rinishlaridan baxramand bo‘lishdi.

Yilling eng katta ekologik tadbirida faol ishtirok etgan tashkilot va shaxslar festivalning tashkiliy qumitasi tomonidan tayyorlangan diplom hamda qimmatli sovg‘alar bilan taqdirlandilar.Festival keng ommani jalb qilgan xolda ko‘tarinki ruhda o‘tdi.

2016 yil 18 iyul kuni Navoiy viloyati tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining majlislar zalida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining topshirig‘i hamda O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasining 2016 yil 13 iyun 154-son buyrug‘i asosidaO‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo‘mitasi, “Boshdavekoekspertiza“ DK, Adliya, Xususiylashtirish raqobatni rivojlantirish va monopoliyadan chiqarishviloyat xududiy boshqarmasi, viloyat Savdo-sanoat Palatasi, viloyat DSENM, tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasining hodimlari, Navoiy viloyatida faoliyat yuratiyotgan yirik sanoat korxonalarining bosh ekologlari, viloyatda faoliyat yuritayotgan ho‘jalik yurituvchi xususiy tadbirkorlar va ommaviy axborot vositalari ishtirokida “Salbiy ekologik oqibatlarning oldini olish maqsadida davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazish” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi.

“Ekologik ekspertiza to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil 31 dekabrdagi“ O‘zbekiston Respublikasida davlat ekologik ekspertizasi to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash haqida”gi 491-sonli qarorining asosiy me’yori va talablari to‘g‘risida xususiy tadbirkorlar tomonidan loyihalarni ekologik ekspertizadan o‘tkazish, ularni bosqichma-bosqichamalga oshirilishida yo‘l qo‘yilayotgan kamchiliklar, ularga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha ahamiyat beradigan tomonlar haqida “Boshdavekoeskpertiza” Boshqarmasi ma’sul xodimiB.Bekmurodov ko‘rgazmali ko‘rinishida tushuntirib berdi.

O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi “Ekologik me’yorlashtirish va monitoring markazi” DUK direktor o‘rinbosari G‘.Dadoyev “Davlat ekologik ekspertizasiga taqdim qilinayotgan atrof-muhitga ta’sirini baholash ariza loyihasi va ekologik normativ loyihasi materiallarini tayyorlash metodologiyasi” bo‘yicha loyihalarni ekologik ekspertizadan o‘tkazishda boshlang‘ich xujjatlar “Atrof-muhitga ta’sir ariza loyiha”si (Proyekt ZVOS), “Ekologik oqibatlar to‘g‘risidagi bayonot loyiha”si (ZEP), beligilangan me’yoriy tashlama (PDV), (PDS),beligilangan me’yoriy tashlama, (PDO) belgilangan me’yoriy oqavalarbo‘yicha xujjatlarni tayyorlash, taqdim etish, ish faoliyatini boshlash, “Ekologik me’yorlashtirish va monitoring markazi” ish faoliyati davomida atrof-tabiiy muhitga yetkaziladigan zararlar bo‘yichaO‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003 yil 1 may kunidagi 199-sonli “O‘zbekiston Respublikasi xududida atrof-tabiiy muhitifloslantirganligi va chiqindilarni joylashtirganligi uchun to‘lovlar tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”gi qaroriga asosan belgilangan kompensatsiya to‘lovlarnio‘z vaqtida amalga oshirish, bunday hujjatlarga ega bo‘lmasdan, yoki muddati o‘tgan “Ekologik ekspertiza ijobiy xulosasiz faoliyat yuritayotgan taqdirda, belgilangan kompensatsiya to‘lovlarini 10 barobar miqdoridaxususiy tadbirkorlar tomonidan amalga oshirilishi xususida yig‘ilganlarga tushunchalar berdi.

2016 yil 22 iyul kuni Qiziltepa tumani Maishiy xizmat kursatish kasb-xunar kollejida “Biz yoshlar Vatanimiz tozaligi va obodligi uchun mas’ulmiz” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Tadbirga FJSHMQMI viloyat hududiy bo‘linmasi, Ekoharakat Navoiy viloyat hududiy bo‘linmasi, Respublika “Mahalla” xayriya jamg‘armasi Navoiy bo‘limi, viloyat Sanitariya va epidemiologiya nazorat markazi, Qiziltepa tumani Maishiy xizmat kursatish kasb-xunar kolleji o‘quvchilari va OAVlar ishtirok etdi.Ekologik madaniyat, ekologik odob, ekologik tafakkur jamiyat taraqqiyotining asosiy mezonlaridan biri hisoblanadi. Ekologik madaniyat insoniyatning ijtimoiy-tarixiy amaliyoti jarayonlarida shakllandigan atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan ongli munosabati hamda “Ekologik madaniyat” atamasining mazmuni tabiatning rivojlanish qonuniyatlarini anglab yetgan, inson faoliyatining yaqin va uzoq kelajakdagi oqibatlarini inobatga olgan holda undan foydalanish to‘g‘risida ma’ruzalar qilindi.

2016 yil 25 iyul kuni Nurota iqtisodiyot kasb-xunar kolleji “Iqlim o‘zgarishida mening o‘rnim” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Tadbirni maqsadi ishtirokchilarga har bir inson tabiatga salbiy va ijobiy ta’sir etish xususiyatiga egaligi, iqlimning o‘zgarishida ayniqsa bu holat yaqqol ko‘rinishi, inson faoliyati tabiatdagi o‘zgarishlarga sabab bo‘lishi to‘g‘risida tushinchalar berildi.

2016 yil 14 sentyabr kuni navoiy shahridagi 8-umumta’lim o‘rta maktabida “16 sentyabr Butunjahon Ozon qatlamini muhofaza qilish kuni” munosabati bilan “Sayyoramizni asraymiz” mavzusida tadbir o‘tkazildi. Viloyat tabiatni muhofaza qilish qumitasi,O‘zbekiston ekologik harakati Navoiy hududiy bo‘linmasi,Navoiy shahar “Mahalla” hayriya jamg‘armasi, Navoiy shahar “Kamolot”YOIH, Navoiy shaharidagi 8 – umumta’lim o‘rta maktabi o‘quvchi va o‘qtuvchilari vaviloyat OAV vakillari ishtirok etdi.

Tadbirda maktab o‘quvchilari tomonidan shyer, qo‘shiq, rasm, insho va viktorinalar hamda badiiy o‘qishlar yordamida tabiatni asrash, xususan ozon qatlamini saqlash bo‘yicha tadbir ishtirokchilarida tushunchalar xosil qilishdi. Shuningdek amaliy tadbirda tabiatni asrash, xususan ozon qatlami ta’rifi va uni muhofaza qilishga bag‘ishlangan sherlar, ashulalar, chiqishlar, sahna ko‘rinishlari faol o‘quvchilar tomonidan ijro etildi. Tadbir so‘ngida viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan estalik sovg‘alar topshirildi.

Joriy yilning 20 dekabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi tashabbusi bilan davlat tashkilotlari, Tadbirkorlik subyektlari, O‘z-o‘zini boshqarish organlari vakillari, NNTxodimlari uchun O‘zbekiston Respublikasining “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”(21.09.2016 y.) hamda “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi(19.09.2016y.) Qonunlarining mazmun-mohiyatini tushuntirish maqsadida seminar tashkil qilindi.

Ommaviy axborot vositalari (TV, Radio va ro‘znoma) bilan hamkorlikda 2016 yil davomida Navoiy viloyat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi tomonidan markaziy va mahalliy OAV (televideniya, radio va gazeta) laribilan hamkorlikdaqo‘mita xodimlari tomonidan quyidagi ishlar amalga oshirildi.

Jumladan;

Viloyatimizdagi markaziy va mahalliy televideniyalar orqali qo‘mita xodimlari tomonidan Tabiatni muhofaza qilishga oid turli turkumlarda chiqishlar qilindi va davra suhbatlari, seminar hamda uchrashuvlarda intervyular berib borildi.

Viloyat Tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, shahar va tuman inspeksiya xodimlari: X.Baqoyev, P.Ro‘ziqulov, Z.Dushanova, X.Ro‘ziyev,va boshqa bir necha xodimlar tomonidan “Tabiat bizning do‘stimiz”, “Taraqqiyotning ekologiyaga ta’siri”, “Ona tabiat”, “Suvni har-bir tomchisini asraylik”, “Suvli va botqoqli hudularning bugungi kundagi ahvoli”, “Tabiatni asraylik”, “Tabiat farzandlarimiz”, “Ekologik madaniyat va oila”, “Ona tabiat: uning ne’matlarini boricha asraylik”, “Ekologik muammolari va atrof muhit barqarorligi” “Aholi salomatligi va ekologik muammolar”, “O‘zbekiston Respublikasining barqaror taraqqiyot maqsadlari uchun ta’lim (BTT) Konsepsiyasini targ‘ib qilishda ta’lim muassasalarining o‘rni”, “Ekologikmadaniyatsalomatligimiz garovi”, “Hududiy nodavlat notijorattashkilotlarnirivojlanish samaradorliginioshirish, ijtimoiysheriklikning shakl va mexanizmlarinitakomillashtirish”,“Ekologik nazoratto‘g‘risida”, “Ochiq eshiklar kuni”, “ Ishonch telefoni”,“Sog‘lom bola, atrof-muhit va barqaror rivojlanish” mavzularida o‘tkazilgan tadbirlarda viloyat televideniyasi va radiosida hamda Markaziy televideniyalarga ko‘rsatuv va eshittirishlar tayyorlandi. Sohaga oid davra suhbatlari, uchrashuvlar va seminarlarda qo‘mita raisi Sh.Xudoyqulov, qo‘mita rais o‘rinbosari X.Baqoyev, qo‘mita xodimlari P.Ro‘ziqulov, D.Axmedova, Sh.Yaxshiyev, M.Norqobilov, A.Jalilov va Z.Dushanova tomonidan intervyular berildi.

Seminarda yangi tahrirdagi “Hayvonot va o‘simlikdunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonunga qaratildi.

Ta’kidlandiki, hozirda O‘zbekiston faunasi tarkibi 15 mingdan ziyod umurtqasiz hayvonlar, 709 turdagi umurtqali hayvonlar (shu jumladan, 109 turdagi sut emizuvchilar, 470 turdagi qushlar, 64 turdagi sudralib yuruvchilar, 63 turdagi baliqlar va 3 turdagi amfibiyalardan iborat bo‘lib, O‘zbekiston “Qizil kitobi”ga jami 184 turdagi hayvonlar kiritilgan.

Yangi tahrirdagi “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonun yanada takomillashtirilgani yaqqol ko‘zga tashlanib turibdi. Avvalgi Qonun 28 ta moddadan iborat edi, yangi tahrirdagi Qonun esa o‘z ichiga 6 ta bob, 53 ta moddani olgan.

Ayniqsa, Qonunning 3-moddasiga kiritilgan “yovvoyi hayvonlar”, “yovvoyi hayvonlarning yashash faoliyati mahsulotlari”, “zoologiya kolleksiyasi”, “hayvonot dunyosi”, “hayvonot dunyosini muhofaza qilish”, “hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlar” kabi asosiy tushunchalar maqsadga muvofiqlik kasb etgan.

Yig‘ilishda Qonunning “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasini tartibga solish” deb nomlangan 2-bobida hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat siyosati va boshqaruvining asosiy yo‘nalishlari, davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi organlarning, shu jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlarining hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida vakolatlari aniq belgilab qo‘yilgani alohida e’tirof etildi.

Seminarda qonun bilan bog‘liq mavzularda qator ma’ruzalar tinglandi. Ma’ruzachilar tomonidan hali jahonda ham, yurtimizda ham tabiatni muhofaza qilish, tabiat boyliklaridan oqilona foydalanish borasida hal etilmagan muammolar bisyor ekanligi, ularni bartaraf qilish ko‘p jihatdan aholining tabiat muhofazasi, tabiat bilan bog‘liq qonuniyatlar haqidagi bilimiga bog‘liqligi, fuqarolarning ekologik ongi qanchalik yuksak, bilim darajasi qanchalik yuqori bo‘lsa, tabiatdan foydalanish madaniyati ham shunchalik ortishi alohida qayd etildi.

Shuningdek, tabiat muhofazasi va undan foydalanishda ekologik nazoratni amalga oshirish, normalarga amal qilish va me’yoriy foydalanish, ekologik nazorat o‘tkazish, foydalanishda cheklash va taqiq o‘rnatish, maxsus foydalanish huquqini bekor qilish, to‘xtatish, tugatish, maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma berishda davlat xizmatini ko‘rsatish kabi masalalarga batafsil to‘xtalib o‘tildi.

Yig‘ilish so‘nggida ishtirokchilar o‘zlarini qiziqtirgan barcha savollarga atroflicha javob olishdi.

Ilmiy Texnik Kengashning faoliyati.

Ilmiy-texnik kengashi tomonidan 2016 yil davomida 2 ta navbatdagi yig‘ilish bo‘lib o‘tdi.

YUKLAB OLISH (.doc)